؛ کتاب اسلامی در گردونه تاریخی معرفی و نقد

کتاب دینی پس از تولد همواره با اطلاع رسانی دینی همراه بوده است. اطلاع رسانی در گذشته با فهرست، معجم، موسوعه، قاموس، کتاب شناسی، ماخذ شناسی، کارنامج و شیوه هایی مثل اینها اجرایی می شد. در فرهنگ اسلامی از قرن اول قمری تالیف و کتاب سازی آغاز شد و مطابق اسناد و مدارک موجود در سده دوم، مسلمانان انبوهی از آثار را در اختیار داشتند که روزبه ازدیاد هم بود. از این رو، به فکر فهرست سازی افتادند. این مقاله تاریخ پدیده فهرست سازی یا کتاب شناسی اسلامی را گزارش می کند. البته با این رویکرد که کتاب اسلامی و کتاب شناسی اسلامی دو رویه از یک واقعیت بوده اند. نویسنده به دلیل عدم مجال کافی، حوادث را به سرعت از نظر می گذراند، ولی باید دانست که کتاب شناسی اسلامی ابعاد متنوعی دارد که هرکدام از آنها ویژه نامه مستقل مطالبه می کند. اما سرنخ های اطلاعات در این مقاله آمده و کسانی که بخواهند تحقیق بیشتر کنند، می توانند به منابع معرفی شده مراجعه نمایند.