آشنایی با مفاهیم پایه در سیستم منابع آب

در چرخه هیدرولوژی، منابع آب به دو دسته آب آبی و آب سبز تقسیمبندی میشوند. کل آب های زیرزمینی و آ بهای سطحی، آب آبی را تشکیل میدهند، که م یتواند برای آبیاری و دیگر مصارف انسان برداشت شود. آب باران بعد از نفوذ در خاک و قبل از اینکه به منطقه اشباع برسد، آب سبز راتشکیل م یدهد. براساس تعریف آب سبز، آب نگهداشته شده در بخشهای غیر اشباع خاک است که توسط بارش تامین میشود و قابل دسترس برای گیاه بوده و در نهایت توسط تبخیر و تعرق از دسترس خارج میشود. آب سبز برای اولین بار توسط 1995( Falkenmark ( معرفی شد تا اینکه بتوان با تفکیک آن از آب آبی با تقسیمبندی مناسبی از منابع آب، راحتتر آن را مدیریت کرد. همچنین با استفاده از این مفهوم می توان به ارزیابی دقیقتری از نقش آب در تولید محصولات کشاورزی در مناطق نیمهخشک پرداخت. در ایران در مقایسه با آب آبی، آب سبز منبع بزرگتری از نظر حجم ذخایر آبشیرین را داراست، چراکه بیش از 65 % از نزولات جوی به آب سبز و باقی به آب آبی تبدیل میشود. عمده راه بهر هبرداری از آب سبز، استفاده از آن در تولید محصولات دیم میباشد. این در حالی است که بهر هبرداری از آب آبی به دلیل قابلیت انتقال و توزیع، مدیریت آن را ساد هتر کرده و گزین ههای بهر هبرداری از آن را )کشاورزی، صنعتی و خانگی( افزایش داده است. به عبارتی در کشاورزی دیم، تنها آب سبز مورد استفاده قرار م یگیرد، به همین دلیل در کشور نیمه خشک ایران به دلیل توزیع نامطلوب زمانی و مکانی بارش، عملکرد محصولاتدیم بسیار پایی نتر از متوسط جهانی است. اما در کشاورزی آبی، تنها بخشی از نیازهای آبی محصولات از آب سبز )از بارش( تامین شده و عمده آن از آب آبی برداشت م یشود )با آبیاری(.