ضرورت ارزیابی نظام های بهره برداری کشاورزی در انطباق با طرح توسعه شبکه ای آبیاری تحت فشار

چنان چه می دانیم از عوامل تولید در زمینه کشاورزی، آب مهم ترین و تعیین کننده ترین نقش را به خود اختصاص داده است. بویژه در شرایط خشکی چون ایران، آب و کمبود آن عاملی محدود کننده در توسعه کشاورزی به شمار می آید با توجه به رشد روزافزون جمعیت امنیت غذایی یکی از مسایل مهم کشور است. این امر توجه بیشتر به منابع آبی کشور را دو چندان نموده و به لحاظ محدود بودن این منابع استفاده بهینه و افزایش کارایی از آنها امری ضروری است. به همین منظور در سال های اخیر در سایه عنایت ویژه دولت، سیستم های آبیاری تحت فشار در اراضی پایاب سدهای کشور در قالب احداث شبکه های آبیاری و زهکشی توسعه پیدا کرده است. لیکن تجارب بهره برداری از معدود شبکه های تحت فشار اجرا شده، در سطح کشور نشان داده که ، حتی باتامین آب مطمین کشاورزی، اگر مجموعه شرایطی که در واحدهای تولیدی نقش آفرینی می کنند تا آب در قالب ساز وکاری مناسب مصرف شود فراهم نگردد، بی تردید طرح های توسعه آبیاری نمی تواند به اهداف تعیین شده دست یابد. این شرایط عمدتا در قالب نظام های بهره برداری مناسب محقق می شود نظام بهره برداری از منابع و عوامل تولید کشاورزی یکی ا زمهم ترین زیر مجموعه های نظام اجتماعی و اقتصادی در هر منطقه است که تاثیر قاطع و تعیین کننده ای بر میزان اثربخشی طرح های توسعه منابع آب دارد. بنابراین لازم است نظام های بهره برداری کشاورزی موجود در انطباق با الزامات طرح های توسعه کشاورزی و ابیاری مورد ارزیابی قرار گیرند. در این مقاله سعی گردیده است ضمن تشریح مهم ترین الزامات طرح های توسعه شبکه های آبیاری تحت فشار از منظر نظام های بهره برداری کشاورزی، تنگناها و بهره برداری کشاورزی، تنگناها و مزیت های رایج ترین نظام های موجود در سطح کشور مورد شناسایی و مقایسه قرار گرفته اقدامات اصلاحی لازم به تفکیک برای هریک از انواع نظام ها ارایه گردد و در پایان نیز ناظم (نظام های) مطلوب بهره بردرای کشاورزی از این گونه طرح ها معرفی گردد.