تعیین شاخص های زیست محیطی و منشا فلزات سنگین گردوغبار خیابان، مسجد سلیمان، استان خوزستان

زمینه و هدف: گردو غبار خیابان یکی از مهمترین شاخص های منعکس کننده وضعیت آلودگی در محیط زیست شهری است. اکثر مطالعات، مربوط به الودگی فلزات سنگین در شهرهای بزرگ بوده، در حالی که به شهرهای کوچک کمتر توجه شده است. شهر مسجد سلیمان اولین شهر نفت خیز ایران و در شمال شرق استان خوزستان واقع شده است. این شهر دارای آلودگی های زمین زاد (چشمه های نفتی و گاز)، فعالیت های نفتی، احتراق نفت و گاز، صنایع و ترافیک بوده، به همین دلیل ارزیابی زیست محیطی در این شهر حایز اهمیت است. روش بررسی: به منظور پایش و مدیریت الودگی های موجود، طی شرایط آب و هوایی خشک (تیرماه 1392)، یازده نمونه از گردوغبار خیابان از ایستگاه های مختلف در سطح شهر و یک نمونه به عنوان نمونه شاهد جمع آوری و آماده سازی گردید و سپس توسط دستگاه ICP-OES آنالیز شدند. یافته ها: منابع احتمالی فلزات آلاینده مورد بررسی توسط آنالیزهای چند متغیره مانند تحلیل مولفه اصلی (PCA) و آنالیز خوشه ای (CA) شناخته شده اند. علاوه بر این فاکتورهایی نظیر شاخص زمین انباشت (igeo)، شاخص آلودگی (PI)، شاخص آلودگی یکنواخت (IPI) و فاکتور غنی شدگی (EF) جهت تعیین درجه آلودگی فلزات سنگین در گرد و غبار خیابان در شهر مسجد سلیمان ارزیابی شدند. نتایج حاصل از تحلیل مولفه اصلی و آنالیز خوشه ای نشان می دهد که منطقه عمدتا تحت تاثیر الودگی های نفتی، ترافیک و فعالیت های صنعتی قرار دارد. شاخص آلودگی بیانگر سطح بالای از آلودگی برخی نمونه ها به Cu, Cd, Pb و Zn و سطح متوسط آلودگی سایر نمونه ها به As, Ni و V است. شاخص مین انباشت بیانگر آلودگی متوسط تا شدیدا برخی نمونه ها به Cu, Cd, Pb و Zn و برای سایر نمونه ها عدم آلودگی تا آلودگی متوسط به As, Ni و V است. نتیجه گیری: نتایج نشان داد که غلظت فلزات سنگین در نمونه های گردوغبار نسبت به نمونه شاهد بالاتر بوده است. بدین ترتیب طبقه بندی میزان الودگی در گردوغبار خیابان در شهر مسجد سلیمان به ترتیب زیر است: .PI≈IPI> EF> Igeo

کلیدواژه ها:

مسجد سلیمان ، فلزات سنگین ، شاخص آلودگی ، فاکتور غنی شدگی ، شاخص زمین انباشت