اختراعات و آثار بنوشاکر

این پژوهش درصدد بررسی خدمات شایان یکی از خاندان مشهوری است که در تمدن اسلامی تاثیرات قابل ملاحظ های داشته اند. خاندان بنوشاکر یکی از این خاندان های معروف در تمدن اسلامی میباشند که با حمایت مالی دستگاه خلافت و نیز وقف برخی از اموال خویش در راه علم و دانش و پرورش در بیت الحکمه بغداد و همچنین ایجاد بیت الحمکه در خانه خویش، تلاش های فراوانی در جمع آوری، تالیف و ترجمه کتب در قرن سوم و چهارم هجری انجام دادند. سه نفر از این خاندان به نام های احمد، حسن و محمد در موضوعات مختلف ریاضی، نجوم، هندسه، مکانیک و سایر علوم دیگر کارهای ارزشمندی انجام دادند. آنان کتب قدیمی و نسخه های خطی را از سرزمین های ایران، روم، یونان، مصر، سیسیل و. .. جمع آوری کرده و در بغداد با تالیفات،همکاری دیگر مترجمان نسبت به ترجمه آنان اقدام میکردند. پژوهش حاضر باتکیه بر منابع و مآخذ به بیان مهمترین اقدامات، ترجمه ها، اختراعات و نوآوری های آنان در زمینه های مختلف در کانون توجه خود قرار داده است. هر چند همکاری گسترده آنان با همدیگر تشخیص برخی از آثارشان از یکدیگر را دشوارنموده است، اما هرکدام از این سه برادر در رشته خاصی تبحر داشتند. حسن در علم هندسه، احمد در صنعت مکانیک و علم حیل و محمد در علم ریاضی و نجوم شهرت بیشتری داشتند. صرف نظر از تالیف و ترجمه کتب متعددی در علوم مختلف، تعیین اندازه محیط زمین و رصدهای ستارهشناسی در علم نجوم، ابتکارات مختلف در طراحی مهندسی دستگاه ها و ده هااشیاء دیگر در علم مکانیک و حیل، اندازه گیری حجم و مساحت اشکال و تثلیث زاویه و... را پیدا کرده و ارایه راه حل آن در علم ریاضی، برخی از مهمترین نوآوری ها و اکتشافات علمی این خاندان بوده است. نقش گسترده و تاثیرگذار این خاندان در فرهنگ و تمدن اسلامی، نوآوری های علمی و تمدنی، تالیفات،ترجمه ها، اختراعات آنان در زمینه های مختلف علمی مسایلی است که در این پژوهش مورد توجه قرار گرفته است. درنهایت نمونه های بازسازی شده در سازمان پژوهش های صنعتی ایران مورد آزمون قرار گرفتند و نتایج بدست آمده از آزمونهانشان دادند که کارکرد این اختراعات با آنچه در کتب الحیل و... قید شده است، یکسان است.حتی با توسعه به هنگام آنان می توان از آنها در آموزش مهندسی و صنعت بهره گرفت.

کلیدواژه ها:

بنوشاکر ، تمدن اسلامی ، نجوم ، ریاضی ، الحیل