بررسی خصوصیات زراعی و انتخاب ژنوتیپ‌های نخود مقاوم به سرما در کشت پاییزه

کشت پاییز ه نخود در مقایسه با کشت بهار ه آن ازعملکرد بیشتری برخورداراست. یکی از عوامل بازدارند ه کشت پاییز ه نخود در مناطق سردسیر کشور, صدمات ناشی از سرما و یخبندان می‌باشد. به منظور بررسی مقاومت به سرما و معرفی رقم یا ارقام مقاوم به سرما و افزایش عملکرد نخود در مناطق سردسیر غرب کشور,‌10 رقم و ژنوتیپ پیشرفته نخود طی سال زراعی 83-1382 در 3 تکرار در طرح آماری بلوکهای کامل تصادفی در ایستگاه تحقیقات کشاورزی دیم مراغه مورد ارزیابی قرار گرفت. تحمل به سرما در ژنوتیپ‌ها با ارزیابی قدرت زنده ماندن بوته‌ها, پس از گذراندن سرمای زمستانه و بهاره, با شمارش تعداد بوته‌های سالم و از بین رفته بر اساس درصد, ارزیابی گردید. پایین‌ترین دمای مطلق طی فصل رشد 15- و 10- درج ه سانتی‌گراد به‌ترتیب با پوشش برفی و بدون پوشش برفی بود. نتایج تجزی ه واریانس صفات نشان داد که بین ژنوتیپ‌ها از نظر عملکرد دانه, تعداد غلاف در بوته, درصد مقاومت به سرما و تحمل به سرما, اختلاف آماری معنی‌داری وجود داشت. فراوانی درصد مقاومت به سرما نشان داد که ژنوتیپ‌های مقاوم (95-91% مقاومت به سرما) فقط 10% و ژنوتیپ‌های متحمل (90-71% مقاومت به سرما)60% فراوانی مقاومت به سرمای زمستانه را به خود اختصاص دادند. در مورد تولید بذر, ژنوتیپFLIP 00-78C (با درصد مقاومت به سرمای 93% ) بیشترین عملکرد بذر(1807 کیلوگرم درهکتار) و تعداد غلاف دربوته (11/7 غلاف) را به خود اختصاص داد. بین عملکرد دانه با درصد مقاومت به سرما همبستگی مثبت و معنی‌دار( **0/693 = r ) وجود داشت و ژنوتیپ‌های خیلی مقاوم یا مقاوم به سرما, عملکرد بیشتری از میانگین تولید کردند. در نهایت ژنوتیپ‌های FLIP 00-78C , FLIP 00-75C , FLIP 97-116C و FLIP 96-90C با دارا بودن درج ه تحمل به سرمای 3 و کمتر از 3 و درصد مقاومت به سرمای بیشتراز 85% به عنوان ژنوتیپ‌های برتر شناخته شدند.

کلیدواژه ها:

ژنوتیپ ، عملکرد بذر ، مقاومت به سرما ، نخود