سیاستهای ایران در منطقه خلیج فارس از سقوط رضاشاه تا کودتای 28 مرداد 1332

خلیج فارس همواره جایگاه مهمی در تاریخ سیاسی- اقتصادی دولت ایران داشته است. وابستگی بیشتر ایران به این حوزه از دو جهت قابل بررسی است. اول آنکه این آبراه تنها راه دستیابی ایران به آبهای آزاد است و نیز بیشترین نوار ساحلی با این آبراه را داراست. حاکمان ایرانی در دورانهای مختلف، اعمال نفوذ و بسط حاکمیت سیاسی و اقتصادی در این منطقه را جزء سیاستهای اصلی خود قرار دادهاند و همواره در پی آن بودهاند که نقش فعالتری را در این منطقه ایفا کنند. مهمترین شاهد این ادعا را میتوان اقدام دولت قاجار در تغییر ساختار اداری نوار ساحلی و یا تلاش برای راهاندازی ناوگان دریایی دانست. در دوره پهلوی اول نیز با در پیش گرفتن سیاست توجه بیشتر به مسائل خلیج فارس، برای اولین بار، ایران صاحب ناوگان دریایی منسجم و قوی در خلیج فارس گردید و نسبت به دورههای قبل نقش پر رنگتری در تحولات داخلی منطقه بر عهده گرفت. این روند در دوره اول پهلوی دوم یعنی درفاصله سالهای 1320 - 1332 ه.ش نیز ادامه یافت. از جمله تلاشهای حکومت پهلوی دوم که در راستای افزایش حضور خود در منطقه خلیج فارس انجام داد میتوان به راه اندازی مجدد نیروی دریایی، تلاش در جهت اعاده حاکمیت خود بر بحرین و جزایر سه گانه، فعالیتهای عمرانی و آبادی بنادر جنوب، مبارزه با قاچاق گسترده کالا در مناطق جنوبی، ملی کردن صنعت نفت و در دست گرفتن درآمدهای نفتی اشاره نمود.

کلیدواژه ها:

رضاشاه ، خلیج فارس ، نفت ، بحران ، اقتصاد