معرفی رقم جدید گندم نان متحمل به شوری جهت کشت در مناطق شور و لب شور اقلیم معتدل

به منظور معرفی رقم جدید گندم نان متحمل به شوری جت کشت در مناطق شور و لب شور اقلیم معتدل کراس در بهار سال 1371 درکرج اجرا و پس از یکبار گزینش در F2 از توده F3 لاین دابلد هاپلوئید تولید شده (DH4-209-1577F3) درسال زراعی 1376-1375 به همراه ٨٠ لا ین دابلدهاپلوئید دیگر و دو شاهد (شامل چمران و مهدوی) در یک خزانه آزمایشی مشاهده ای در کرج مورد ارزیابی اولیه قرار گرفت . در سال زراعی 77-1376 این لاین به همراه تعداد نسبتا زیادی از لاین های به خلوص رسیده در قالب خزانه شوری در ایستگاه تحقیقاتی اردکان یزد غربال شد ه به همراه تعداد ١٤ لاین دابلد هاپلویید دیگر نسبت به ارقام شاهدآزمایش (ارقام کویر وروشن ) برتری نشان دادند. در سال زراعی 1378-1377 در قالب آزمایش مقایسه مقدماتی عملکرد تحت تنش شوری در ارد کان یزد با روش سیستمات یک مورد بررسی قرار گرفته، و با توجه به میانگین عمل کرد بالاتر از ارقام شاهد ومقاومت به ریزش دانه , به همراه ٤٦ لاین دیگر انتخاب و در سال زراعی 79-1378 در آزمایش لاین های پیشرفته گندم تحت تنش شوری (ARWYT-salinity) به همراه ٣ رقم شاهد (کویر، روشن وماهوتی ) در ٥ ایستگاه تحقیقاتی (یزد، اصفهان کرمان ، گنابا د خراسان و زابل ) مورد بررسی قرار گرفت . در نهایت لاین مزبور برای ادامه بررسی ها در آزمایشهای تعیین پایداری و مقایسه عمل کرد لاین های امیدبخش اقلیم معتدل تحت تنش شوری (ERWYT‐ salinity) انتخاب گرد ید. برای بررسی پایداری عمل کرد ژنوتیپ های مورد مطالعه از معیارهای متفاوت شامل روش های غیر پارامتریک میانگین رتبه عملکرد (Rank ) و روش رگرسیونی ابرهارت و راسل استفاده گردید . اثر متقابل سال در مکان و ژنوتیپ در مکان بسیار معنی دار بود ولی بین سال های آزمایش اختلاف معنی داری وجود نداشت مقایسه عمل کرد لاین های امیدبخش در طول دو سال نشان داد که این لاین با اختصاص بالاترین میانگین عملکرد 4/856 تن در هکتار، میانگین رتبه عمل کرد وانحراف معیار رتبه پائینتر (به ترتیب 9 و 9/16) و با نسبت شاخص عمل کرد بیشتر (% ١١٨ ) برترین لاین این مطالعه بوده است وبرتری محسوسی را نسبت به رقم گندم شاهد (کویر) با میانگین عمل کرد 4/136 تن در هکتار , میانگین رتبه 12/667 نشان داد . نتایج تجزیه پایداری به روش رگرسیونی ابرهارت وراسل نشان داد که این لاین با بالاترین میانگین عملکرد و ضریب رگرسیونی نزد یک به واحد یعنی (bi=1/37) ومجذور انحراف از خط رگرسیونی (S^2di) برابر 0/37 (غیر معنی دار) دارای پایداری عملکرد مطلوبی می باشد. بررسی واکنش این لاین نسبت به بیماری زنگ زرد و زنگ قهوه ای نشان داد که این لاین درمقایسه با شاهد ، تحمل قابل قبولی نسبت به نژادهای فیزیولو ژیک شایع این بیماریها در اقلیم های معتدل وگرم جنوب دارد. کیفیت نا نوایی این لاین مطلوب و از جنبه ترکیب آللی زیر واحدهای گلوتنین با وزن مو لکولی بالا (HMW) این ژنوتیپ واجد آلل های *2، 9+7 و 10+5 برای سه مکان GLU -D1، GLU- B1, GLU- A1 می باشد. آزمایش های تحقیق – تطبیقی و تحقیقی ‐ ترویجی انجام شده بر روی این لاین در دو سال زر اعی و دراستان های یزد، اصفهان، کرمان، خراسان وزابل حاکی از برتری ان در مقایسه با شاهد ها وسازگاری مطلوب ان برای این مناطق می باشد . پتانسیل عمل کرد مناسب و پایدار به همراه کیفیت نانوایی خوب موجب شده است تا این لاین مناسب برای معرفی در مناطق مورد اشاره شناخته شود.

کلیدواژه ها:

گندم ، شوری ، عملکرد