تعالی انسان از تحول جوهری تا تحول پدیداری: مقایسه کارکردی غیرهمسان سازانه ملاصدرا و راجرز

هدف: این مقاله نسبت میان تحول انسان در نظریه حرکت جوهری ملاصدرا و روان شناسی پدیداری کارل راجرز را می سنجد و می پرسد «تحول جوهری» و «تحول پدیداری» هر یک به کدام سطح از پرسش تغییر انسان پاسخ می دهند. روش شناسی: پژوهش کیفی، مفهومی و متن محور است؛ پس از بازسازی درون سنتی هر دو دستگاه از آثار اصلی و منابع ثانویه، هفت محور (موضوع و عمق، صورت درجه مند، منشا درونی، آگاهی، انسداد، عاملیت و افق) بر پایه نقش مفاهیم در پاسخ به پرسشی مشترک و بدون فرض هم ارزی مفهومی مقایسه شد. یافته ها: هر دو سنت تحول را درجه مند و درون جهت دار می دانند و ناکامی در آن را به انسداد درونی نسبت می دهند؛ اما «عمق» در ملاصدرا به مرتبه وجودی نفس و در راجرز به سازمان تجربه و خود بازمی گردد. افزون بر این، عاملیت و افق تحول در دو سنت ناهم سطح یا ناهم افق اند. نوآوری: تمایز تحلیلی دو سطح پاسخ و تعیین نقاطی که شباهت ها صرفا واژگانی اند. نتیجه گیری: نسبت دو سنت نه این همانی است و نه قیاس ناپذیری مطلق؛ تفکیک سطوح روان شناختی، اخلاقی و وجودی در مشاوره ضروری است.

کلیدواژه ها:

ملاصدرا ، کارل راجرز ، تعالی انسان ، حرکت جوهری ، روان شناسی پدیداری