ارزیابی و نقد خوانش تاریخی– تفسیری یوری روبین از سوره قریش

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 17

فایل این مقاله در 23 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_MFTH-7-12_005

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

این مقاله به ارزیابی و نقد دیدگاه یوری روبین، اسلام شناس معاصر، درباره سوره قریش می پردازد. روبین با به کارگیری روشی ترکیبی، شامل تحلیل درون قرآنی، بررسی تاریخ تفسیر و واکاوی شواهد لغوی، نتیجه می گیرد که سوره قریش در بافت اصلی خود، قریش را به خاطر غفلت از عبادت پروردگار کعبه و اشتغال وسواس گونه به تجارت سرزنش می کند. او مدعی است واژه «ایلاف» به پیمان های امنیتی اشاره دارد و «لام» ابتدای سوره نیز «لام تعجب» است که موجب تغییر لحن سوره به عتاب می شود. اما تفسیرهای پساقرآنی، تحت تاثیر ضرورت های سیاسی خلافت قریشی، این تصویر انتقادی را به متنی در ستایش فضایل قریش تغییر داده اند. رویکرد مقاله حاضر، تحلیلی – انتقادی و روش تحقیق آن، ترکیبی از اعتبارسنجی منابع، تحلیل تطبیقی و درون متنی قرآن است بدین معنا که آیات هم موضوع با سوره قریش، مبنای سنجش ادعاهای روبین درباره لحن و مفاهیم این سوره قرار گرفته اند. این روش، ضمن بازشناسی نقاط قوت رویکرد روبین در توجه به تحولات تفسیری، نقدهایی جدی بر فرضیه های او وارد می سازد. ازجمله این نقدها می توان به برخورد گزینشی با شواهد لغوی، نادیده گرفتن ضرورت های معیشتی مکه در آن دوران و قطعیت در یک احتمال خاص در مورد «لام» اشاره کرد. یافته های پژوهش نشان می دهد ادعای تقابل ذاتی میان تجارت و عبادات در این سوره، فاقد پشتوانه استوار تاریخی و زبانی است و به دلیل انعکاس آیات نکوهش آمیزتر درباره قریش (مانند سوره همزه و تکاثر) بدون تغییر یا تاویل در تفاسیر مسلمانان نمی توان وجود انگیزه های سیاسی را به تمامی مفسران ازجمله مخالفان سیاسی جریان حاکمیت نسبت داد. انتظار می­رود در صورت مشاهده چنین تحریفی، باید قرائتی انتقادی ارائه می کردند و در منابع ذکر می­شد؛ درحالی که چنین نیست.

کلیدواژه ها:

نویسندگان

اسما عظیمی منتظر

دانشگاه تهران پردیس فارابی، قم، ایران

حسن رضایی هفتادر

دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران