تحلیل تطبیقی ساختار و کارکردهای بازارهای بغداد و نیشابور در قرن چهارم در پویایی تمدنی جهان اسلام
محل انتشار: فصلنامه سخن تاریخ، دوره: 20، شماره: 54
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 22
فایل این مقاله در 12 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_JSKH-20-54_004
تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405
چکیده مقاله:
بازارهای بغداد و نیشابور در قرن چهارم هجری، به عنوان یکی از کانون های اثرگذار در تمدن اسلامی، فراتر از مراکز تجاری، فضاهایی پویا برای تعاملات اجتماعی، فرهنگی و معنوی بودند. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و تکیه بر منابع تاریخی و معاصر، با مقایسه کارکردی و ساختاری دو نمونه مهم از این بازارها، به این پرسش خواهد پرداخت: ساختار و کارکردهای بازارهای بغداد و نیشابور در قرن چهارم هجری چگونه به عنوان هسته های اجتماعی به توسعه و پایداری تمدن اسلامی کمک کردند؟ بازارهای بغداد، تحت نظارت متمرکز خلافت عباسی و آل بویه، با ساختار تخصصی نظیر سوق الوراقین و سوق الصاغه، بر تجارت لوکس محور و تولید اندیشه تمرکز داشتند و به دلیل نزدیکی به دارالخلافه، رنگ و بوی سیاسی-مذهبی داشتند. در مقابل، بازارهای نیشابور، در مسیر جاده ابریشم و تحت حاکمیت سامانیان، با ساختاری بازتر و چندفرهنگی، به تجارت جهانی، تولید پارچه و زعفران، و تبادل دانش در مقیاس وسیع می پرداختند. حضور صوفیان، این بازارها را به فضاهایی عرفان محور و مردمی تبدیل کرده بود. تفاوت های این بازارها ریشه در عوامل سیاسی (تمرکز در بغداد در برابر استقلال نسبی نیشابور)، جغرافیایی (موقعیت دجله در برابر جاده ابریشم)، فرهنگی (سیاست زدگی بغداد در برابر تنوع نیشابور) و دینی (نقش علما در بغداد و صوفیان در نیشابور) داشت. این مطالعه نشان می دهد که بازارهای اسلامی، از طریق ایجاد شبکه های اجتماعی و تقویت هویت های جمعی، نقشی محوری در پویایی وشکوفایی تمدن اسلامی ایفا کردند و الگویی برای تحلیل نهادهای تمدنی ارائه می دهند.
کلیدواژه ها:
واژگان کلیدی: بازارهای اسلامی ، بغداد ، نیشابور ، قرن چهارم هجری ، تمدن اسلامی ، تجارت جهانی ، فرهنگ ، عرفان ، جاده ابریشم
نویسندگان
علی الهی تبار
گروه تاریخ تمدن و تاریخ معاصرجهان اسلامی، مجمتع تاریخ سیره و تمدن اسلامی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران.
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :