ارزیابی سمیت تدخینی اسانس پونه (Mentha longifolia) علیه حشرات بالغ سوسک شیره خوار خرما Carpophilus hemipterus (Coleoptera: Nitidulidae)
محل انتشار: فصلنامه حفاظت گیاهان، دوره: 40، شماره: 3
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 14
فایل این مقاله در 11 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_JPP-40-3_003
تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405
چکیده مقاله:
سوسک شیرهخوار خرما، Carpophilus hemipterus (Linnaeus) یکی از آفات مهم انباری خرما است که موجب کاهش کمی و کیفی محصول و انتقال ریزجانداران تولیدکننده آفلاتوکسین می شود. کنترل شیمیایی این آفت با سموم تدخینی متداول مانند فسفین و متیل بروماید، با مشکلاتی از جمله مقاومت، باقی مانده های سمی و اثرات زیست محیطی همراه است. اسانس های گیاهی به عنوان جایگزین های ایمن و موثر در مدیریت تلفیقی آفات مورد توجه قرار گرفته اند. هدف از این مطالعه، بررسی سمیت تدخینی اسانس پونه، Mentha longifolia (Linnaeus) بر حشرات بالغ C. hemipterus بود. جمعیت آزمایشی آفت از انبار خرما در استان کرمان جمع آوری و در شرایط کنترل شده پرورش یافت. اسانس پونه از بخش های هوایی تازه گیاه به روش تقطیر با آب استخراج شد و ترکیبات شیمیایی آن با GC–MS شناسایی گردید. آزمایش های زیست سنجی شامل تعیین مقادیر غلظت کشنده (LC₅₀)در زمان های تماس ۲۴، ۴۸ و ۷۲ ساعت و شاخص زمان کشنده (LT₅₀)در غلظت های ۲۰ و ۳۵ میکرولیتر در لیتر با استفاده از روش رهایش تدخینی انجام شد. تحلیل GC–MS نشان داد که اسانس شامل ۱۶ ترکیب اصلی است که بیشترین فراوانی مربوط به پولیگون (۲۴/۶۳ درصد)، ۱،۸-سینئول (۱۴/۹ درصد)، منتوفوران (۱۱/۹ درصد) و ایزومرهای منتون (۴۱/۴–۸۲/۱ درصد) است. نتایج آزمایش های زیست سنجی نشان داد که سمیت تدخینی اسانس وابسته به دز و زمان تماس است؛ LC₅₀ با افزایش مدت تماس از ۵۸/۳۵ میکرولیتر در لیتر در ۲۴ ساعت به ۵۷/۵ میکرولیتر در لیتر در ۷۲ ساعت کاهش یافت. همچنین LT₅₀ با افزایش غلظت اسانس کاهش یافت و از ۹۲/۸۸ ساعت در ۲۰ میکرولیتر در لیتر به ۶۴/۲۶ ساعت در ۳۵ میکرولیتر در لیتر رسید، که نشان دهنده تاثیر مستقیم ترکیبات فرار بر سیستم عصبی حشرات است. نتایج این آزمایش نشان داد که اسانس گیاه پونه یک حشره کش تدخینی موثر و سازگار با محیط زیست برای مهار C. hemipterus است و می تواند در برنامه های مدیریت تلفیقی آفات انباری جایگزین سموم شیمیایی شود. تحقیقات بیشتری برای ارزیابی اثر آن در مقیاس صنعتی و طراحی سامانه های رهایش کنترل شده توصیه می شود.
کلیدواژه ها:
نویسندگان
رضوان نیک نفس
بخش گیاه پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران
کمال احمدی
بخش گیاه پزشکی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران