مقایسه موفقیت استقرار گیاهچه خردل وحشی (Sinapis arvensis L.) در دو جمعیت با پیشینه مدیریتی متفاوت: اثرات بافت خاک و عمق دفن بذر

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 17

فایل این مقاله در 14 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JPP-40-3_007

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

خردل وحشی (Sinapis arvensis L.) از علف های هرز رقابتی و شایع در کشاورزی جهان است که به دلیل سازگاری بالای اکوفیزیولوژیک و ایجاد بانک بذر پایدار، تهدیدی جدی برای محصولات زراعی محسوب می شود. برای بررسی شاخص های ظهور و استقرار گیاهچه خردل وحشی، در پاییز سال ۱۴۰۲ آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار اجرا شد. عامل ها شامل جمعیت خردل وحشی در دو سطح (A و B)، نوع خاک در دو سطح ( بافت رسی و سیلتی) و عمق کاشت در هشت سطح (صفر، یک، دو، سه، چهار، پنج، شش و هفت سانتی متر) بودند. طبق یافته ها، اگرچه جمعیت B در شرایط بهینه (عمق های کم و خاک رسی) با شاخص ظهور بالا (۵/۲۴ درصد در روز) برتری خود را نشان داد، اما این شاخص ظهور بالا در برابر یک عامل تعیین کننده به نام عمق قرارگیری بذر کاملا شکننده است. شناسایی یک آستانه بحرانی فیزیولوژیک در عمق ۴-۵ سانتی متر، روش کلیدی مهار این علف هرز محسوب می شود؛ جایی­که حتی مقاوم ترین جمعیت نیز در تاریکی و فشار مکانیکی خاک، ذخایر غذایی خود را پیش از رسیدن به نور از دست داده و سبز نشد. جمعیت مقاوم در عمق یک سانتی متری و بافت خاک رسی به بیش ترین درصد بقاء (۶۱/۹۸ درصد) و بالاترین سرعت ظهور (شاخص ظهور ۵۰/۱۶ درصد در روز) دست یافت. در عمق یک سانتی متر، میانگین درصد سبز شدن از خاک رسی برای هر دو جمعیت ۶۶/۹۸ درصد بود، درحالی که در خاک سیلتی در عمق یک سانتی­متری برای جمعیت B به ۸۴ درصد رسید. در عمق شش سانتی متری و خاک سیلتی، درصد بقای جمعیت A صفر درصد بود که نشان دهنده تعامل مخرب عمق و بافت نامناسب خاک است. کاهش درصد سبز شدن از مقدار بیش از ۹۰ درصد در عمق سطحی به مقدار کمتر از ۲۰ درصد در عمق های بیش از چهار سانتی متر، به وضوح نشان دهنده اتلاف ذخایر غذایی بذر قبل از رسیدن به سطح خاک است. می توان با اجرای عملیات خاک ورزی هدفمند (مانند شخم) برای دفن بذرهای علف هرز در اعماق بحرانی، جمعیت آن را بدون وابستگی به علف کش ها و بدون نگرانی از مسئله مقاومت، به طور اساسی مهار کرد.

نویسندگان

رفعت حسنی نسب فرزانه

گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

احمد توبه

گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

رسول فخاری

بخش تحقیقات گیاهپزشکی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل (مغان)، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، مغان، ایران

محمد احمدی

گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران