پایش تغییرات کاربری اراضی و الگوی رشد افقی شهر پاکدشت با کاربرد سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 22

فایل این مقاله در 16 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_SRBAU-24-3_009

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

زمینه و هدف: تغییرات سریع کاربری اراضی در نتیجه گسترش شهرنشینی، تصمیم گیری در حوزه برنامه ریزی شهری و روستایی را پیچیده تر کرده است. شهر پاکدشت به دلیل همجواری با کلان شهر تهران و هزینه پایین زندگی، طی سه دهه اخیر به یکی از قطب های مهاجرت در کشور تبدیل شده و این امر تغییرات چشمگیری در کاربری اراضی آن ایجاد کرده است. هدف اصلی این پژوهش، تحلیل روند تغییرات کاربری اراضی و الگوی رشد افقی شهر پاکدشت در بازه زمانی ۱۹۸۹ تا ۲۰۱۹ می باشد. روش بررسی: در این پژوهش از رویکرد کمی و منطق استقرایی استفاده شده است. داده های مورد نیاز با استفاده از تصاویر ماهواره ای لندست ۸ (سنجنده OLI) و لندست ۵ (سنجندهTM ) مربوط به سال های ۱۹۸۹، ۱۹۹۹، ۲۰۰۹ و ۲۰۱۹ جمع آوری شده اند. این تصاویر در نرم افزار ENVI ۵.۳ به روش حداکثر احتمال طبقه بندی شده و سپس با استفاده از مدل LCM، تغییرات کاربری اراضی در چهار طبقه مسکونی، کشاورزی، بایر و پهنه آبی تحلیل شده است. برای بررسی روند رشد افقی شهر نیز از مدل های آنتروپی شانون و هلدرن استفاده شده است. یافته ها: نتایج نشان می دهد که مساحت اراضی مسکونی از ۱۲۲۰ هکتار (۷.۱ درصد) در سال ۱۹۸۹ به ۲۹۸۵ هکتار (۱۹.۵ درصد) در سال ۲۰۱۹ افزایش یافته است. در مقابل، اراضی کشاورزی از ۳۶۵۶ هکتار (۲۲.۲ درصد) به ۱۰۴۲ هکتار (۷ درصد) کاهش چشمگیری داشته است. اراضی بایر از ۱۰۳۳۰ هکتار (۶۰.۲ درصد) به ۱۱۲۵۱ هکتار (۷۳.۴ درصد) و پهنه آبی از ۹۹ هکتار (۰.۵ درصد) به ۲۶ هکتار (۰.۱ درصد) تغییر یافته است. بیشترین تغییرات کاربری در نیمه جنوبی منطقه و در امتداد جاده تهران-مشهد رخ داده است. نتایج مدل آنتروپی شانون نشان می دهد که شهر در دهه ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۵ دارای الگوی رشد پراکنده (اسپرال) بوده است. بحث و نتیجه گیری: رشد سریع جمعیت و توسعه فیزیکی بی برنامه شهر پاکدشت، منجر به تخریب گسترده اراضی کشاورزی حاصلخیز به ویژه در نواحی جنوبی و غربی شده است. برای برنامه ریزی توسعه پایدار، پیشنهاد می شود تدوین طرح جامع مدیریت شهری با تاکید بر حفظ اراضی کشاورزی، ممنوعیت تغییر کاربری زمین های حاصلخیز و تشویق به توسعه درون شهری در دستور کار قرار گیرد. همچنین پایش مستمر تغییرات کاربری اراضی با استفاده از تصاویر ماهواره ای با قدرت تفکیک بالاتر توصیه می شود.

نویسندگان

موسی عابدینی

گروه جغرافیای طبیعی (گرایش ژئومورفولوژی)،دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل ایران ( مسئول مکاتبات).

ماهرخ سردشتی

دانشجوی دکتری (گرایش ژئومورفولوژی) دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

فاطمه سلیم زاده

دانشجوی دکتری (گرایش ژئومورفولوژی) دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.