شناسایی وضعیت موجود برنامه درسی آموزش ابتدایی دانشگاه فرهنگیان از منظر تربیت شهروندی دیجیتال

زمینه و هدف: هدف پژوهش حاضر شناسایی وضعیت موجود برنامه درسی کارشناسی پیوسته آموزش ابتدایی دانشگاه فرهنگیان از منظر تربیت شهروندی دیجیتال بود.روش: پژوهش با روش تحلیل محتوای کیفی از نوع قیاسی در سال ۱۴۰۴-۱۴۰۳ انجام شد. جامعه پژوهش، سند رسمی برنامه درسی آموزش ابتدایی دانشگاه فرهنگیان بود که به صورت یکسان در تمامی پردیس ها و مراکز دانشگاه در سطح کشور اجرا می شود. تمام متن سند برای تحلیل انتخاب شد. داده ها با استفاده از چک لیست محقق ساخته مبتنی بر مبانی نظری پژوهش گردآوری و تحلیل شدند. روایی محتوایی چک لیست با نظر دو متخصص در حوزه های برنامه ریزی درسی و تکنولوژی آموزشی تایید و پس از اعمال پیشنهادهای آنان اصلاح شد. همچنین، برای اعتباربخشی به یافته ها، نتایج اولیه تحلیل توسط متخصصان بررسی و، پس از اعمال دیدگاه های آنان، تحلیل نهایی انجام شد.یافته ها: یافته ها نشان داد که سند برنامه درسی به مولفه های سواد دیجیتال، حقوق و مسئولیت های دیجیتال، دسترسی دیجیتال و آداب دیجیتال توجه دارد؛ با این حال، میزان توجه به آن ها یکسان نیست و سواد دیجیتال بیشترین سهم را دارد. در مقابل، مولفه های ارتباطات دیجیتال، تجارت دیجیتال، قانون دیجیتال، سلامت و رفاه دیجیتال و امنیت دیجیتال در سند مغفول مانده اند. همچنین، بررسی رویکردهای نظری شهروندی دیجیتال نشان داد که رویکرد انتقادی در سند بازنمایی نشده است.نتیجه گیری: بازنگری برنامه درسی آموزش ابتدایی دانشگاه فرهنگیان با تاکید بر پوشش متوازن مولفه ها و رویکردهای شهروندی دیجیتال می تواند به ارتقای شایستگی های حرفه ای دانشجومعلمان و آمادگی آنان برای مواجهه آگاهانه، مسئولانه و نقادانه با چالش های زیست دیجیتال کمک کند.

کلیدواژه ها:

برنامه درسی ، شهروندی دیجیتال ، آموزش ابتدایی ، دانشگاه فرهنگیان ، تحلیل محتوای کیفی