نگاهی انتقادی به فرضیه «مکه/ پترا» در جنوب اردن

سال انتشار: 1404
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 17

فایل این مقاله در 31 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_MIGHAT-33-131_006

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

در دهه های اخیر، فرضیه های تجدیدنظرطلبانه درباره خاستگاه جغرافیایی نخستین اسلام، به ویژه نظریه «پترا به جای مکه» که توسط دن گیبسون مطرح شده، توجه برخی پژوهشگران را جلب کرده است. این مقاله با رویکردی انتقادی و روش شناختی، به ارزیابی جنبه ای از این فرضیه می پردازد و می کوشد ضمن تفکیک سطوح مختلف ادعا، اشکالی ساختاری را بر فرضیه پترا وارد کند. روش پژوهش، تحلیل تطبیقی داده های قرآنی، منابع اسلامی متقدم، متون غیر اسلامی اواخر عهد باستان (سریانی، عبری، یونانی و بیزانسی) و مطالعات جدید تاریخ نگاری و جغرافیای مقدس است. یافته های این پژوهش نشان می دهد که منطقه پترا همان زیست گاه اصحاب رقیم مذکور در قرآن می باشد؛ بنابراین، اصل این همانی جغرافیای پترا و البلد الحرام ناموجه است. به این معنی که، بررسی گسترده نام «الرقیم» در منابع گوناگون نشان می دهد که قرآن، رقیم/پترا را به عنوان جغرافیایی مستقل و متمایز از «البلد الحرام» بازتاب داده است، نه جایگزین آن. همچنین، فرضیه پترا با مشکلات تبیینی مهمی چون «چگونگی انتقال مرکز قدسی»، «وجود حافظه جمعی مسلمانان» و نیز «سکوت منابع درون دینی» مواجه است؛ و در وضعیت کنونی، جایگاهی فراتر از یک فرضیه قابل بحث در سطح سوم ادعاهای خاستگاه اسلام، ندارد.

نویسندگان

کاظم استادی

پژوهشگر

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • ٭ قرآن کریم ...
  • ابن کثیر، اسماعیل بن عمر (۱۴۱۹ق)، تفسیر القرآن العظیم (تفسیر ...
  • (بی تا)؛ البدایه و النهایه، بیروت: مکتبه المعارف ...
  • ابن حجر هیثمی، ابن العباس احمد بن محمد (بی تا)؛ ...
  • استادی، کاظم (۱۴۰۳ش.)، «ماخذشناسی تاریخ کعبه و فرضیه دوکعبه ای»، ...
  • (۱۴۰۴ش)، «درباره کعبه ابراهیمی»، مخطوط، قم، کتابخانه تخصصی پژوهشکده حج ...
  • اصطخری، ابراهیم بن محمد (۲۰۰۴م)، مسالک الممالک، بیروت: دار صادر ...
  • البیهقی، ابوبکر احمد بن الحسین بن علی (۱۴۰۱ق)؛ الاعتقاد و ...
  • الدمیری، محمد بن موسی (۱۴۲۴ق)، حیاه الحیوان الکبری، بیروت: دار ...
  • سیوطی، عبدالرحمان بن ابی بکر (۱۴۲۱ق.)، الاتقان فی علوم القرآن، ...
  • شادل، مهدی (۲۰۱۷م.)، «مطالعه نام شناسی قرآنی: الرقیم، کاپوت نبطی»، ...
  • طبرسی، فضل بن حسن (بی تا)، مجمع البیان فی تفسیر ...
  • العسقلانی الشافعی، احمد بن علی (۱۳۷۹ق)، فتح الباری شرح صحیح ...
  • عیاشی، محمد بن مسعود (۱۳۸۰ق)، تفسیر عیاشی، تهران، المکتبه العلمیه ...
  • القرطبی، محمد بن احمد (۱۳۸۴ق)، الجامع لاحکام القرآن (تفسیر القرطبی)، ...
  • قمی، علی بن ابراهیم (۱۴۰۴ق)، تفسیر القمی ، مصحح: طیب ...
  • کرون، پاتریشیا (۱۹۸۷م.)، تجارت مکه و خاستگاه اسلام، نیوجرسی، انتشارات ...
  • (۱۹۹۰م.)، «بازنگری خاستگاه های اسلام»، مجله مطالعات اسلامی، سال ۱۸، ...
  • کرون، پاتریشیا و کوک، مایکل (۱۹۷۷م.)، هاجریسیم: پدید آمدن جهان ...
  • کوک، مایکل (۱۹۸۵م.)، «تحلیل تاریخی خاستگاه اسلام»، مجله تاریخ خاورمیانه، ...
  • کینگ، دیوید ای. (۲۰۱۸-۲۰۱۹م.)، «بررسی کتاب قبله های نخستین اسلامی»، ...
  • گیبسون، دن (۲۰۱۱م.)، جغرافیای قرآنی: بررسی و ارزیابی منابع جغرافیایی ...
  • (۲۰۱۷م.)، قبله های آغازین اسلامی: پژوهشی درباره مسجدهای ساخته شده ...
  • مقدسی، محمد بن احمد (بی تا)، احسن التقاسیم فی معرفه ...
  • هارمن، گیلبرت (۱۳۸۴ش.)، «استنتاج از راه بهترین تبیین»، ترجمه رحمت ...
  • یاقوت حموی، شهاب الدین (بی تا)، معجم البلدان، بیروت: دار ...
  • نمایش کامل مراجع