زایش و تکامل ماگمایی کانسار مس پورفیری کوه کپوت، بم، بر پایه زمین شیمی زیرکن

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 16

فایل این مقاله در 26 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_IJPU-17-3_002

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

کانسار مس پورفیری کوه کپوت در شمال بم و بخش جنوبی کمربند ماگمایی مس کرمان KMCB جای دارد. در این منطقه، توده های آذرین درونی میکروگرانودیوریتی و میکروکوارتزدیوریتی در سنگ های آتشفشانی ائوسن جای گیر شده اند. برای بررسی فرایندهای پیدایش و تکامل کانسار، ترکیب عنصرهای فرعی و خاکی کمیاب زیرکن های جداسازی شده از دو توده میکروکوارتزدیوریت (نمونه HBQD) و (نمونه DPQD) و یک توده میکروگرانودیوریت (نمونه GD۰۳) با به کارگیری روش LA-ICP-MS بررسی شدند. الگوی غنی شدگی عنصرهای خاکی کمیاب سنگین (HREE) نسبت به عنصرهای خاکی کمیاب سبک (LREE)، همراه با ناهنجاری مثبت Ce و ناهنجاری منفی ضعیف تا شدید Eu، خاستگاه ماگمایی زیرکن های بررسی شده را نشان می دهد. دمای تبلور زیرکن ها در گستره ۶۵۹ تا ۷۸۰ درجه سانتیگراد برآورد شد و مقدارهای ΔFMQ نیز گویای شرایط اکسیدان مذاب های مادر این توده هاست. نسبت Eu/Eu* در زیرکن های توده های میکروکوارتزدیوریت مقدارهای بالایی (۴/۰Eu/Eu*>) را نشان می دهد گویای محتوای آب و/یا شرایط اکسیداسیون بالای مذاب است. بر پایه مقدارهای Eu/Eu* زیرکن، این توده ها در گستره توده های بارور جای می گیرند. روند نزدیک به ثابت Eu/Eu* در برابر Hf، همراه با افزایش نسبت (Yb/Gd)N در برابر Hf، تکامل مذاب های میکروکوارتزدیوریتی با چیرگی تبلور آمفیبول و آپاتیت را نشان می دهد که خود گویای محتوای بالای آب در این مذاب هاست. در برابر، توده میکروگرانودیوریت با مقدارهای کم Eu/Eu* زیرکن (۴/۰Eu/Eu* <) از مذابی با محتوای آب کمتر ریشه گرفته است و از توده های نابارور به شمار می رود. همچنین، روند کاهشی Eu/Eu* در برابر Hf گویای تکامل این مذاب با تاثیر از تبلور پلاژیوکلاز است. داده های به دست آمده از بررسی مغزه های حفاری و لاگینگ لیتولوژی نشان می دهد توده میکروگرانودیوریت فاز کهن تر و توده های میکروکوارتزدیوریت فازهای پسین تر ماگماتیسم منطقه را تشکیل می دهند. افزایش نسبت Eu/Eu* در زیرکن ها از توده کهن تر به سوی توده های جوان تر، نشان دهنده تکامل ماگماتیسم شمال بم به سوی پیدایش مذاب هایی غنی از آب است. این فرایند پتانسیل کانه زایی را افزایش داده و منطقه را به هدفی مناسب برای پی جویی سامانه های مس پورفیری تبدیل کرده است. وجود شواهد خروج سیال های گرمابی از مذاب آب دار و اکسیدان HBQD، این توده را به عنوان فاز اصلی وابسته به کانه زایی معرفی می کند. تمایز میان نقش توده های میکروکوارتزدیوریتی در فرایند کانه زایی، که در این پژوهش بررسی شده است، در پژوهش های پیشین گزارش نشده است.

کلیدواژه ها:

زمین شیمی زیرکن ، کانه زایی مس پورفیری ، LA-ICP-MS ، کانسار کوه کپوت ، بخش جنوبی کمربند ماگمایی مس کرمان

نویسندگان

علیرضا زراسوندی

استاد، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

سکینه سلطانی مهر

دانشجوی دکتری، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

عادل ساکی

دانشیار، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

نادر تقی پور

دانشیار، دانشکده علوم زمین، دانشگاه دامغان، دامغان، ایران

محسن رضایی

استادیار، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • Agard, P., Omrani, J., Jolivet, L., and Mouthereau, F. (۲۰۰۵) ...
  • Asadi, S. (۲۰۱۸) Triggers for the generation of post–collisional porphyry ...
  • Burnham, A.D., and Berry, A.J. (۲۰۱۲) An experimental study of ...
  • Dilles, J., Kent, A., and Wooden, J. (۲۰۱۵) Zircon compositional ...
  • Goltz, A.E., Krawczynski, M.J., McCanta, M.C., and Darby Dyar, M. ...
  • Lee, R.G., Dilles, J.H., Tosdal, R.M., Wooden, J.L., and Mazdab, ...
  • Liu, Y., Yang, Z., Brzozowski, M.J., Hao, H., Sun, J., ...
  • Loucks, R.R., and Fiorentini, M.L. (۲۰۲۳) Oxidation of magmas during ...
  • Richards, J.P. (۲۰۱۵) The oxidation state, and sulfur and Cu ...
  • Sepidbar, F., Karsli, O., Palin, R.M., and Casetta, F. (۲۰۲۱) ...
  • Sillitoe, R.H. (۲۰۱۰) Porphyry Copper Systems. Economic Geology, ۱۰۵(۱), ۳–۴۱. ...
  • Tollan, P., and Hermann, J. (۲۰۱۹) Arc magmas oxidized by ...
  • Trail, D., Bruce Watson, E., and Tailby, N.D. (۲۰۱۲) Ce ...
  • Zarasvandi, A., Rezaei, M., Raith, J.G., Taheri, M., Asadi, S., ...
  • نمایش کامل مراجع