واقع گرایی اخلاقی و مبانی انسان شناختی؛ ارزیابی انتقادی فیزیکالیسم در پرتو آموزه تجرد نفس

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 18

فایل این مقاله در 31 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_IPHD-21-38_002

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

در دیدگاه تجردگرا که برگرفته از حکمت و مبانی فلسفه اسلامی است، انسان موجودی دارای نفس مجرد تلقی می شود که برخوردار از کرامت ذاتی، اختیار واقعی، مسئولیت اخلاقی، و قابلیت ثواب و عقاب اخروی است. در مقابل، رویکرد فیزیکالیستی که ریشه در سنت های مادی گرایانه پیشین دارد و در بستر انسان شناسی سکولار و علوم شناختی معاصر تشدید شده است، انسان را صرفا مجموعه ای مادی و زیستی می داند که همه رفتارهای او قابل تبیین در سطح فیزیکی است و ازاین رو در آن، مفاهیمی چون اختیار، ارزش مطلق، یا عدالت اخلاقی فاقد مبنای واقعی اند. مسئله محوری پژوهش حاضر آن است که اختلاف این دو دیدگاه چگونه به تکون نظریه های اخلاقی متفاوت و گاه متعارض انجامیده است و پیامدهای مهم و تعیین کننده ای در ساحت فردی و اجتماعی انسان بر جای می گذارد. این پژوهش با تکیه بر آثار فلاسفه و تحلیل دیدگاه های اندیشمندانی چون دانیل دنت، سام هریس، و ریچارد داوکینز نشان می دهد که پذیرش یا انکار تجرد نفس بنیان های اخلاقی، تربیتی و اجتماعی را به طور جدی دستخوش تغییر می نماید. یافته اساسی پژوهش که به روش توصیفی - تحلیلی انجام شده، آن است که انسان شناسی الهی به سبب نگاه جامع به ابعاد مادی و مجرد انسان می تواند نظام اخلاقی منسجم تر، معنادارتر و مبتنی بر کرامت فطری انسان ارائه نماید.

نویسندگان

رسول احمدی

طلبه سطح چهار حوزه علمیه قم، قم، ایران؛ دانش آموخته کارشناسی ارشد رشته فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران.

سید مهدی احمدی نیک

دانشیار، گروه فقه و مبانی حقوق، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران؛ استاد خارج فقه و اصول حوزه علمیه خراسان، مشهد، ایران.

علی اصغر رجبی اسدآبادی

طلبه سطح چهار حوزه علمیه خراسان، مشهد، ایران؛ دانش آموخته کارشناسی ارشد رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • قرآن کریمآزادی، محمد؛ نیکخو، سجاد؛ اسفندیاری، مصطفی. (۱۴۰۴ش). مقایسه کمال ...
  • ابن فارس، احمد. (۱۳۶۳ش). معجم مقاییس اللغه، (تحقیق عبدالسلام محمد ...
  • استیس، والتر. (۱۳۷۷ش). دین و نگرش نوین، (ترجمه احمدرضا جلیلی). ...
  • بستانی، بطرس. (بی تا). محیط المحیط؛ قاموس مطول اللغه العربیه. ...
  • پاپکین، ریچارد؛ استرول ، آروم. (۱۴۰۲ش). کلیات فلسفه، (ترجمه سید ...
  • پارسانیا، حمید. (۱۳۹۲ش). جهان های اجتماعی، (چ. ۲). قم: کتاب ...
  • تهانوی، محمدعلی. (۱۹۹۶م). کشاف اصطلاحات الفنون و العلوم. بیروت: مکتبه ...
  • جوادی آملی، عبدالله. (۱۳۸۷ش). سروش هدایت. قم: اسراء ...
  • جوادی آملی، عبدالله. (۱۳۸۶ش). تفسیر موضوعی قرآن کریم (توحید در ...
  • جوادی آملی، عبدالله. (۱۳۸۸ش). مبادی اخلاق در قرآن. قم: اسراء ...
  • خسروپناه، عبدالحسین؛ میرزایی، رضا. (۱۳۸۹ش). چیستی انسان شناسی. انسان پژوهی ...
  • راغب اصفهانی، حسین بن محمد. (۱۴۱۲ق). المفردات فی غریب القرآن. ...
  • رولین، برنارد. (۱۳۹۳ش). علم و اخلاق، (ترجمه سعید عدالت جو). ...
  • ژیلسون، اتین. (۱۳۸۰ش). نقد تفکر فلسفی غرب، (ترجمه احمد احمدی). ...
  • سروش، عبدالکریم و دیگران. (۱۳۸۱ش). سنت و سکولاریسم. تهران: صراط ...
  • سروش، عبدالکریم. (۱۳۷۳ش). حکمت و معیشت. تهران: صراط ...
  • شانظری، جعفر؛ خلیلی، محرم علی. (۱۳۹۳ش). انسان در انگاره های ...
  • شولانگ تو. (۱۳۹۵ش). نقد و بررسی حقیقت انسان از دیدگاه ...
  • شهرزوری، محمد بن اسحاق. (۱۳۸۳ش). شرح حکمه الاشراق. تهران: انجمن ...
  • طباطبایی، سید محمدحسین. (۱۳۷۴ش). المیزان فی تفسیر القرآن، (ترجمه سید ...
  • طباطبایی، سید محمدحسین. (۱۴۲۰ق). نهایه الحکمه، (تعلیق عباسعلی الزارعی. چ. ...
  • طباطبایی، سید محمدحسین. (۱۴۲۸ق). مجموعه رسائل العلامه الطباطبایی، (تحقیق صباح ...
  • طریحی، فخرالدین. (۱۳۷۵ش). مجمع البحرین، (تحقیق احمد حسینی). قم: دفتر ...
  • طوسی، محمد بن حسن. (۱۴۰۷ق). تهذیب الاحکام. تهران: دار الکتب ...
  • عبودیت، عبدالرسول. (۱۳۹۱ش). درآمدی به نظام حکمت صدرایی. تهران: سمت ...
  • فربد، محمد صادق. (۱۳۸۰ش). مبانی انسان شناسی. تهران: پشوتن ...
  • فنایی نعمت سرا، هادی. (۱۳۹۵ش). نگاه مکانیکی به جهان؛ بررسی ...
  • حسینی قلعه بهمن، اکبر. (۱۳۹۴ش). تحلیلی بر ساختار نظام اخلاقی ...
  • فیض کاشانی، محسن. (۱۴۲۳ق). الحقایق فی محاسن الاخلاق. قم: دار ...
  • قطب، محمد. (۱۳۵۰ش). انسان بین مادی گری و اسلام، (ترجمه ...
  • قیم، عبدالنبی. (۱۳۸۱ش). فرهنگ معاصر فارسی و عربی. تهران: فرهنگ ...
  • کاپلستون، فردریک. (۱۳۸۶ش). تاریخ فلسفه (یونان و روم)، (ترجمه جلال ...
  • مجلسی، محمدباقر. (۱۴۰۳ق). بحار الانوار لدرر اخبار الائمه الاطهار. بیروت: ...
  • مسکویه رازی، احمد بن علی. (۱۴۲۶ق). تهذیب الاخلاق و تطهیر ...
  • مصباح یزدی، محمدتقی. (۱۳۸۰ش). معارف قرآن. قم: در راه حق ...
  • مصباح یزدی، محمدتقی. (۱۳۹۰ش). فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی. قم: ...
  • مصباح یزدی، محمدتقی. (۱۳۸۲ش). آموزش عقاید. قم: دار الثقلین ...
  • مصباح یزدی، محمدتقی. (۱۳۹۱ش). آموزش فلسفه. تهران: شرکت چاپ و ...
  • مصباح یزدی، محمدتقی. (۱۳۹۴ش). فلسفه اخلاق، (تحقیق احمدحسین شریفی). قم: ...
  • مصباح یزدی، محمدتقی. (۱۳۷۳ش). دروس فلسفه اخلاق. تهران: سازمان تبلیغات ...
  • مصباح یزدی، محمدتقی. ( ۱۳۷۶ش). دروس فلسفه اخلاق. تهران: انتشارات ...
  • مطهری، مرتضی. (۱۳۸۶ش). مجموعه آثار. تهران: صدرا ...
  • معین، محمد. (۱۳۵۷ش). فرهنگ زبان فارسی. تهران: چاپخانه سپهر ...
  • ملاصدرا، محمد بن ابراهیم. (۱۹۸۱م). الحکمه المتعالیه فی الاسفار الاربعه ...
  • ملاصدرا، محمد بن ابراهیم. (۱۳۸۹ش). اسرار الآیات، (ترجمه محمد خواجوی). ...
  • ملاصدرا، محمد بن ابراهیم. (۱۳۸۷ش). رساله فی اتحاد عاقل و ...
  • میرداماد، محمدباقر. (۱۳۸۵ش). آثار میرداماد، (به اهتمام عبدالله نورانی). تهران: ...
  • نراقی، محمدمهدی. (بی تا). جامع السعادات، (تعلیق محمد کلانتر). بیروت: ...
  • هوپر، جودیث؛ ترسی، دیک. (۱۳۷۲ش). جهان شگفت انگیز مغز، (ترجمه ...
  • Dawkins, R. (۲۰۰۶). The God Delusion. Houghton Mifflin Harcourt ...
  • Dennett, D. (۲۰۰۶). Breaking the Spell: Religion as a Natural ...
  • Dennett, Daniel C. (۱۹۹۰). “Quining Qualia.” In Mind and Cognition, ...
  • Dennett, Daniel C. (۱۹۹۱). Consciousness Explained. Boston: Little, Brown and ...
  • Harris, S. (۲۰۱۰). The Moral Landscape. Free Press, pp. ۱۰۳_۱۱۲ ...
  • Hockney, M. (۲۰۱۴) The Sam Harris Delusion. Hyperreality Books ...
  • Harris, S. (۲۰۱۲). Free Will. New York: Free Press ...
  • Palmer, M. (۱۹۹۵). Moral Problems. Cambridge: The Lutterworth Press ...
  • Lemos, J. (۲۰۱۷). A Libertarian Response to Dennett and Harris ...
  • نمایش کامل مراجع