وحدت عقل نظری و عملی در پرتو انسان شناسی فازی ملاصدرا

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 24

فایل این مقاله در 30 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_IPHD-21-38_006

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

این پژوهش با هدف تحلیل تاثیر نگاه تشکیکی و فازی ملاصدرا به حقیقت انسان بر دیدگاه نهایی وی درباره عقل نظری و عملی انجام شده است. روش تحقیق توصیفی - تحلیلی و با مراجعه به متون اصلی صدرایی است. یافته ها نشان می دهد که بنیاد فلسفه صدرا بر «اصالت وجود» به مثابه حقیقتی مشکک و ذومراتب (فازی) استوار است. از این منظر، انسان نیز حقیقتی واحد، ذومراتب و فازی است که به یک اعتبار «نفس» و به اعتباری دیگر «بدن» نامیده می شود. نفس محصول حرکت جوهری بدن است و رابطه این دو، نه دوگانگی، بلکه «اتحاد» و در نهایت «وحدت» است؛ بدن مرتبه نازل و جسمانی نفس، و نفس مرتبه عالی و روحانی بدن است. بر این اساس و با تکیه بر اصل «النفس فی وحدتها کل القوی»، این مقاله استدلال می کند که نگاه فازی به انسان، مانع از خط کشی مطلق میان قوای نفس می شود. در نتیجه، تمایز رایج بین عقل نظری (قوه مدرک) و عقل عملی (قوه محرک) در اندیشه صدرا دگرگون می گردد. این دو، دو بعد یا دو مرتبه از یک حقیقت واحد به نام «عقل» هستند، همان گونه که نفس و بدن دو مرتبه از یک حقیقت واحدند. بنابراین، نظر مرتبه عالی عمل، و عمل مرتبه نازل نظر تلقی می شود. غایت هر دو نیز یکی است: رسیدن به کمال وجودی و قرب الهی. این تحقیق نشان می دهد که انسان شناسی فازی صدرا به وحدت وجودشناختی نفس و بدن و در پی آن، به وحدت هویتی عقل نظری و عملی منجر می شود.

نویسندگان

کوکب دارابی

استادیار، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

حامد علیزاده

دانشجوی دکتری حکمت متعالیه، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • ابن سینا، حسین بن عبدالله، (۱۴۰۳ش). الاشارات و التنبیهات. تهران: ...
  • ابن سینا، حسین بن عبدالله. (۱۳۸۵ش). الشفاء؛ نفس، (تصحیح حسن ...
  • الیاس، انطوان. (۱۳۵۸ش). القاموس العصری، (ترجمه مصطفی طباطبایی با عنوان ...
  • به آیین، یعقوب. (۱۳۸۳ش). تفکر فازی. دانش و مردم، ۵(۸-۹)، ...
  • بهمنیار بن مرزبان. (۱۳۷۵ش). التحصیل، (تحقیق و تعلیق مرتضی مطهری. ...
  • صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم. (۱۳۷۸ش). اجوبه المسائل، (تصحیح و ...
  • صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم. (۱۳۶۸ش). الحکمه المتعالیه فی الاسفار ...
  • صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم. (۱۳۶۳ش). مفاتیح الغیب، (تصحیح محمد ...
  • صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم. (۱۳۶۶ش). شرح اصول کافی، (تصحیح ...
  • بارت، کاسکو. (۱۳۸۹ش). تفکر فازی، (ترجمه علی غفاری. چ. ۵). ...
  • جوادی، محسن. (۱۳۸۵ش). نظریه ملاصدرا درباره عقل عملی. خردنامه صدرا، ...
  • رئیسی، محمداسلم؛ کشاورز، مرتضی؛ اخگر، محمدعلی. (۱۴۰۳ش). جایگاه عقل عملی ...
  • ماهنامه علمی و پژوهشی شریف. (۱۳۷۲ش). دوره جدید، سال نهم، ...
  • مطهری، مرتضی. (۱۳۶۹ش). حرکت و زمان در فلسفه اسلامی، (چ. ...
  • نظامی، آزاده؛ دانش شهرکی، حبیب الله؛ زندیه، مهدی. (۱۴۰۳ش). تحلیل ...
  • نمایش کامل مراجع