رابطه علم و دین در پرتو تعامل گرایی فلسفی

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 23

فایل این مقاله در 33 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_IPHD-21-38_012

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

رابطه علم و دین از مسائل بنیادین و مناقشه برانگیز در تاریخ تفکر فلسفی، الهیاتی و علمی در غرب و جهان اسلام بوده است. پرسش اصلی این پژوهش آن است که آیا می توان الگویی معرفت شناختی و فلسفی ارائه کرد که ضمن حفظ استقلال نسبی علم و دین، از تعارض، تفکیک مطلق، تطبیق یک سویه یا التقاط میان آن ها پرهیز کند و زمینه تعامل سازنده میان این دو را فراهم آورد؟ در پاسخ به این پرسش، مقاله حاضر چهار رویکرد اصلی در نسبت علم و دین (تعارض، تفکیک، تطبیق یک سویه و تلفیق) را تحلیل و نقد می کند و نشان می دهد که هر یک از این رویکردها با کاستی های معرفتی و روش شناختی جدی مواجه اند. سپس با تکیه بر ابرگرایش «تعامل گرایی فلسفی» و با بهره گیری از مبانی فلسفه اسلامی، به ویژه حکمت متعالیه، الگویی بدیل برای تبیین رابطه علم و دین ارائه می شود. دستاورد اصلی پژوهش آن است که فلسفه به مثابه دانشی بنیادین و میانجی معرفتی، می تواند چارچوبی فراهم آورد که در آن، علم و دین، نه در تقابل و نه در تفکیک کامل، بلکه در رابطه ای تعاملی، تکمیل گر و هم افزا قرار گیرند. بر اساس این رویکرد، علم و دین با حفظ تفاوت های روشی و قلمروی خود، قادر خواهند بود در فهم واقعیت، معنا و غایت هستی یکدیگر را تقویت کنند. روش پژوهش کتابخانه ای و مبتنی بر تحلیل توصیفی-انتقادی است.

نویسندگان

ابوالفضل محمدی

دانشجوی دکتری رشته کلام اسلامی، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه قم، قم، ایران.

عباس ایزدپناه

دانشیار، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه قم. قم، ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • قرآن کریمابراهیم مصطفی و دیگران. (بی تا). المعجم الوسیط. استانبول: ...
  • ابن فارس، احمد. (۱۴۰۴ق). معجم مقاییس اللغه. قم: مکتب الاعلام ...
  • ابن منظور، محمد بن مکرم. (۱۴۱۴ق). لسان العرب. بیروت: دار ...
  • اکبری جدی، صابر. (۱۳۹۳ش). تبارشناسی جریان التقاط در مطالعات تفسیری ...
  • ایزدپناه، عباس؛ رجبی، فاطمه. (۱۴۰۰ش). پایه شناسی فرهنگی بحران کرونا. ...
  • ایزدپناه، عباس؛ عبداللهی خلج، امیر. (۱۴۰۱ش). بررسی نقش انسجام گرایی ...
  • آرون، ریمون. (۱۳۸۶ش). مراحل اساسی اندیشه در جامعه شناسی، (ترجمه ...
  • باربور، ایان. (۱۴۰۲ش). علم و دین، (ترجمه بهاءالدین خرمشاهی). تهران: ...
  • بازرگان، مهدی. (۱۳۵۳ش). باد و باران در قرآن. تهران: شرکت ...
  • بازرگان، مهدی. (۱۳۶۶ش). عشق و پرستش یا ترمودینامیک انسان. تهران: ...
  • بازرگان، مهدی. (۱۳۴۳ش). مطهرات در اسلام. تهران: شرکت سهامی انتشار ...
  • بخش فلسفه و کلام. (۱۳۶۷ش). مدخل «آلی و آلت» در: ...
  • پترسون، مایکل و دیگران. (۱۳۹۳ش). عقل و اعتقاد دینی، (ترجمه ...
  • پیترز، تد. (۱۳۸۴ش). علم و الاهیات به سوی همگرایی، (ترجمه ...
  • جرجانی، میر سید شریف. (۱۴۱۲ق). التعریفات. تهران: ناصرخسرو ...
  • جعفری، محمدتقی. (۱۳۸۹ش). همگرایی دین و دانش. بی جا: موسسه ...
  • حسینی شاهرودی، سید مرتضی. (۱۳۸۲ش). معرفی و نقد پوزیتیویسم منطقی. ...
  • خسروپناه، عبدالحسین. (۱۳۸۴ش). آسیب شناسی جامعه دینی. تهران: نشر معارف ...
  • زبیدی، مرتضی. (۱۴۱۴ق). تاج العروس. بیروت: دار الفکر ...
  • سروش، عبدالکریم. (۱۳۷۳ش الف). فربه تر از ایدئولوژی. تهران: موسسه ...
  • سروش، عبدالکریم. (۱۳۷۳ش ب). قبض و بسط تئوریک شریعت؛ نظریه ...
  • شمشیری، محمدرضا؛ پسندی، فریبا. (۱۳۹۶ش). مقایسه علم و دین از ...
  • شوشتری، زهرا. (۱۳۸۰ش). مذهب از منظر علامه جعفری و راسل. ...
  • طباطبایی، سید محمدحسین. (۱۳۷۴ش). المیزان فی تفسیر القرآن، (ترجمه موسوی ...
  • عسکری، ابی هلال. (۱۴۱۲ق). معجم الفروق اللغویه. قم: جامعه مدرسین ...
  • غلامی، رضا. (۱۳۹۷ش). بررسی رویکردهای پنج گانه در مواجهه با ...
  • فراهیدی، خلیل بن احمد. (۱۴۰۹ق). کتاب العین. قم: هجرت ...
  • فروغی، محمدعلی. (۱۳۶۱ش). سیر حکمت در اروپا. تهران: انتشارات صفی ...
  • قنبری همایکوه، امیر و دیگران. (۱۳۹۷ش). نسبت علم و دین ...
  • قیم، عبدالنبی. (۱۳۸۶ش). فرهنگ معاصر عربی-فارسی. تهران: فرهنگ معاصر ...
  • گیدنز، آنتونی. (۱۳۸۸ش). امیل دورکیم، (ترجمه یوسف اباذری). بی جا: ...
  • الماسی، علی؛ بهشتی، احمد. (۱۳۹۲ش). رابطه علم و دین: ارزیابی ...
  • محیطی اردکان، محمدعلی. (۱۳۹۲ش). پیشینه رابطه علم و دین در ...
  • مصباح یزدی، محمدتقی. (۱۳۹۳ش). رابطه علم و دین. قم: موسسه ...
  • مطهری، مرتضی. (۱۳۷۸ش). پیرامون انقلاب اسلامی. تهران: صدرا ...
  • مطهری، مرتضی. (۱۳۷۲ش). مجموعه آثار. تهران: صدرا ...
  • معین، محمد. (۱۳۸۲ش). فرهنگ فارسی. تهران: انتشارات بهزاد ...
  • مک گراث، آلیستر. (۱۳۸۴ش). درس نامه الاهیات مسیحی، (ترجمه بهروز ...
  • نراقی، آرش. (۱۳۷۳ش). بازرگان و مسئله علم و دین. کیان، ...
  • هات، جان. (۱۳۸۲ش). علم و دین: از تعارض تا گفت ...
  • هوردن، ویلیام. (۱۳۶۸ش). راهنمای الهیات پروتستان. (ترجمه طاطه وس میکائیلیان). ...
  • نمایش کامل مراجع