تحلیل زمانی–آماری تغییرات آب زیرزمینی و ارتباط آن با متغیرهای بارش و دما در غرب ایران با استفاده از داده هایGRACE-Mascon و ERA۵-L and
محل انتشار: فصلنامه مخاطرات محیط طبیعی، دوره: 15، شماره: 50
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 30
فایل این مقاله در 21 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_JNEH-15-50_007
تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405
چکیده مقاله:
در این پژوهش، تغییرات زمانی ذخیره ی آب زیرزمینی (ضخامت معادل آب) در غرب ایران با بهره گیری از نسل جدید داده های ماهواره ای GRACE/GRACE-FO موسوم به Mascon و مولفه های اقلیمی بارش و دمای باز تحلیل شده ERA۵-Land طی دوره ۲۰۰۲ تا ۲۰۲۳ موردبررسی قرار گرفت. بدین منظور، ابتدا میانگین ناحیه ای LWE حاصل از محصولات Mascon، به همراه بارش و دما، در محدوده غرب ایران استخراج و سپس آنومالی های ماهانه بر اساس کسر میانگین بلندمدت هرماه تقویمی محاسبه شد تا نوسانات غیر فصلی از چرخه سالانه تفکیک گردد. برای تحلیل روند از رگرسیون خطی حداقل مربعات و برای بررسی ارتباط بین متغیرها از ضریب همبستگی پیرسون و آزمون t متناظر با سطح معنی داری ۰۵/۰ استفاده شد. همچنین، به منظور ارزیابی زمان پاسخ ذخیره آب زیرزمینی نسبت به عناصر اقلیمی، همبستگی های lag با تاخیر صفرتا سه ماهه بین آنومالی LW، بارش و دما محاسبه گردید. نتایج نشان داد سری های زمانی LWE دارای چرخه فصلی منظم با مقادیر نزدیک به صفر یا اندکی مثبت در زمستان و اوایل بهار و مقادیر قابل توجه منفی در تابستان و پاییز هستند. درعین حال، LWE در همه مقیاس های زمانی روند نزولی معنی داری دارد؛ به طوری که شیب روند سالانه LWE حدود ۸/۰ سانتی متر کاهش در سال برآورد شد و روند فصلی LWE در هر چهارفصل نیز با شیبی در حدود ۸/۰ تا ۱ سانتی متر در سال و با معنی داری آماری بالا به دست آمد. درحالی که بارش و دما در هیچ یک از مقیاس های زمانی روند خطی معنی داری نشان ندادند. در مقیاس ماهانه، همبستگی بین LWE و بارش حدود ۴۷/۰ و بین LWE و دما حدود ۳۸/۰- و در مقیاس فصلی به ترتیب حدود ۴۸/۰ و ۳۶/۰- برآورد شد که همگی در سطح ۰۵/۰ معنی دار بودند. حداکثر همبستگی آنومالی LWE با بارش در lag یک ماهه و آنومالی LWE با دما در lag صفر مشاهده شد که بیانگر پاسخ نسبتا سریع ذخیره آب زیرزمینی به تغییرات اقلیمی است. به طورکلی، استفاده از داده های نسل جدید Mascon ضمن فراهم کردن برآورد دقیق تر ذخیره آب زیرزمینی در مقیاس حوضه ای، نشان داد که کاهش چشمگیر و معنی دار LWE در غرب ایران با وجود فقدان روند در بارش و دما، عمدتا ناشی از فشارهای انسان ساخت بر منابع آب زیرزمینی است و ضرورت بازنگری در الگوی بهره برداری و مدیریت پایدار منابع آب منطقه را برجسته می کند.
نویسندگان
حمیدرضا صادقی
دانشجوی دکتری آب وهواشناسی، گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
امان اله فتح نیا
دانشیار، گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
احسان شریفی
استادیار، موسسه فناوری کارلسروهه (KIT)، کارلسروهه، آلمان
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :