واکاوی ابعاد و مولفه های پرخاشگری مادرانه در تعامل با کودک

پرخاشگری مادرانه در تعامل با کودک پدیده ای چندبعدی که می تواند تحت تاثیر عوامل فردی، بین فردی، خانوادگی و موقعیتی شکل گیرد و پیامدهایی برای سلامت روان کودک داشته باشد. پژوهش حاضر با هدف واکاوی ابعاد و مولفه های پرخاشگری مادرانه در تعامل با کودک انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی انجام گرفت. مشارکت کنندگان ۱۲ مادر متاهل بودند که به شیوه هدفمند و داوطلبانه و بر اساس معیارهای ورود انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته فردی تا رسیدن به اشباع داده ها گردآوری و با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. تحلیل داده ها به شناسایی ۱۷۶ کد باز و ۲۸ کد محوری منجر شد که در قالب ۱۰ مولفه اصلی سازمان یافتند: آسیب های دلبستگی، رفتارهای محرک کودک، تجارب نامطلوب دوران کودکی، توقعات و سوگیری اسناد خصمانه، فشارهای روانی-جسمانی، ضعف در مهارت های هیجانی-رفتاری، شبکه های حمایتی، بدرفتاری مادر با کودک، سطح پایین سلامت روان کودک و کاهش رضایت از زندگی فردی-خانوادگی. این مولفه ها ابعاد مختلف تجربه مادرانه، از تجارب و فشارهای درونی مادر تا ویژگی های تعامل با کودک، منابع حمایتی و پیامدهای فردی و خانوادگی را دربر گرفتند. یافته ها نشان دادند که پرخاشگری مادرانه را نمی توان به یک عامل منفرد یا صرفا به رفتار کودک نسبت داد، بلکه این پدیده در بستری چندبعدی از تجارب گذشته، برداشت های مادر از رفتار کودک، فشارهای روانی-جسمانی، مهارت های هیجانی-رفتاری، حمایت اجتماعی و کیفیت روابط خانوادگی قابل فهم است. توجه هم زمان به این ابعاد می تواند در شناسایی عوامل مرتبط با پرخاشگری مادرانه و طراحی مداخلات روان شناختی و آموزشی برای ارتقای تعامل مادر و کودک سودمند باشد..

کلیدواژه ها:

پرخاشگری مادرانه ، مادر و کودک ، بدرفتاری با کودک ، تعامل والد-کودک ، مهارت های هیجانی-رفتاری