نظریه سلوک عرفانی در مجموعهالعرفانیه ابراهیم حقی: از خودشناسی تا وحدت وجود

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 22

فایل این مقاله در 25 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_IPT-58-1_009

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

این پژوهش به واکاوی منظومه فکری ابراهیم حقی ارزرومی (۱۷۰۳–۱۷۸۰ م) در اثر عرفانی کمترشناخته شده او، مجموعهالعرفانیه، می پردازد. هدف اصلی، تبیین سیر سلوک عرفانی از «معرفت نفس» به عنوان نقطه آغازین تا «وحدت وجود» به عنوان غایت نهایی و نشان دادن نوآوری حقی در صورت بندی این مسیر است. پرسش محوری آن است که این سیر با چه مراحل، مبانی و ساختار فکری در مجموعهالعرفانیه ترسیم شده و نوآوری مولف در این زمینه چیست؟ فرضیه پژوهش بر این مبناست که این اثر صرفا گردآوری ای ساده نیست، بلکه نظامی آموزشی و منسجم از سلوک عرفانی است که سه عنصر را تلفیق می کند: انسان شناسی مبتنی بر نظریه «عالم صغیر» و مراتب نفس، سلوک عملی نقشبندی و غایت شناسی وحدت وجود به مثابه یک مقام شهودی. روش تحقیق، توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعه کتابخانه ای نسخه خطی تصحیح شده اثر (شماره ۱۵۴۳۴، کتابخانه آیت الله مرعشی) و دیگر منابع است. یافته ها نشان می دهد حقی، با الهام از حدیث «من عرف نفسه فقد عرف ربه»، مسیری سه گانه (سیر الی الله، سیر فی الله، سیر عن الله) مبتنی بر آداب نقشبندی ترسیم کرده که سالک را از مراتب هفت گانه نفس عبور داده و درنهایت به «شهود وحدت وجود» و تحقق «انسان کامل» رهنمون می سازد. نوآوری اصلی این پژوهش در استخراج و تبیین نظام آموزشی منسجم سلوکی از این اثر است که پیش از این مورد توجه قرار نگرفته بود.

نویسندگان

علی رستمیانی

دانشگاه فردوسی مشهد

سیدحسین سیدموسوی

دانشیار گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

محمدجواد عنایتی راد

دانشیار گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • قرآن کریم ...
  • حقی ارزرومی، ابراهیم. مجموعه العرفانیه. نسخه خطی شماره ۱۵۴۳۳. قم: ...
  • حقی ارزرومی، ابراهیم. معرفت نامه. به تصحیح جمیل دورموش و ...
  • دیانت، علی اکبر. «ابراهیم حقی» در دانشنامه بزرگ اسلامی. زیر ...
  • Çağrıcı, Mustafa. "İbrahim Hakkı Erzurumi". Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. ...
  • Çelebioğlu, Emine. Erzurumlu İbrahim Hakkı. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı ...
  • Çengiz, Mehmet. "Sempazyum Cami-i Hazret-i İbrahim Hakkı Erzurumi". Akademik Tasavvuf ...
  • Erdem, Halime Sârâ. "İnsan Hakikatı Meselesi Erzurumlu İbrahim Hakkı’nın Düşüncesinde". ...
  • Kazar, Mehmet. "Erzurumlu İbrahim Hakkı: Hayatı, Şahsiyeti ve Eserleri". Atatürk ...
  • Kort, İsmail. "Erzurumlu İbrahim Hakkı’nın ‘Risâle-i Tarik-i Nakşibendî’ Adlı Eseri". ...
  • Küçük, Ülker Nâzife. Osmanlı Tasavvufu. İstanbul: Klasik Yayınları, ۲۰۱۰ ...
  • Küçük, Ülker Nâzife. "İbn Arabî’den İbrahim Hakkı’ya: Tasavvufta İnsan-ı Kâmil ...
  • Muslih, Ramazan. Osmanlı Toplumunda Tasavvuf (۱۸. Yüzyıl). İstanbul: İnsan Yayınları, ...
  • Bayer, Mehmet. "Erzurumlu İbrahim Hakkı’nın Eğitim Anlayışı". Akra Kültür Sanat ...
  • نمایش کامل مراجع