مبانی فقهی حرمت تصرف اموال و غنایم اهل البغی در سیره امام علی (ع) و اندیشه فقهای فریقین

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 14

فایل این مقاله در 35 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_ILRJ-27-3_001

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

یکی از مباحث مهم فقهی در خصوص اهل البغی، حکم اموال و غنایم آنان است. چنانکه می دانیم، در قرآن کریم تنها یک آیه به اهل البغی اختصاص دارد که خداوند صرفا در آن به چگونگی برخورد با آنان در دو مرحله فرمان داده است؛ نخست، اصلاح بین دو گروه مومنی که با یکدیگر در حال جنگ هستند، و سپس جنگ با گروهی که به صلح تن نداده و تجاوز پیشه کرده؛ اما در خصوص کیفیت و چگونگی این درگیری و نیز غنایم مترتب بر آن سخنی به میان نیامده است. به علاوه، از سنت نبوی (ص) نیز با توجه به این که آن حضرت تنها با کفار و مشرکان در جنگ بودند، مستنداتی در این خصوص موجود نیست. لذا اتکای فقیهان در موضع پیش گفته، صرفا سیره امیرالمومنین علی (ع) است؛ زیرا ایشان نخستین شخصی هستند که با اهل البغی وارد کارزار شده و می توان احکام و مبانی رفتار با این گروه، از جمله احکام ناظر بر اموال و غنایم آنان را از سیره ایشان روشن ساخت. در پژوهش حاضر بر آنیم تا با استناد به این سیره و اتکا بر آراء فقهی فریقین، به بررسی احکام مربوط به اموال اهل البغی بپردازیم و با روش تاریخی و رویکرد تحلیلی بدین سوال پاسخ دهیم که حکم اموال اهل البغی چیست و آیا می توان آن را به غنیمت گرفت؟ نتایج تحقیق حاکی است که به طور کلی در میان فقهای امامیه و عامه بر حرمت تصرف اموال و غنایم اهل البغی اتفاق نظر وجود دارد، مع هذا در جزئیات و مصادیق آن اختلاف نظر گسترده دیده می شود.

نویسندگان

اصغر قائدان

دانشیار، گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • قرآن کریم ...
  • نهج البلاغه. ابن ادریس حلی، محمدبن احمد (۱۴۱۱ق). السرائر (جلد ۲). ...
  • ابن حجر العسقلانی، ابوالفضل احمد بن علی (۱۴۱۹ق). التلخیص الحبیر ...
  • ابن سلامه الطحاوی، ابوجعفر احمد (۱۴۱۷ق). مختصر اختلاف الفقها (عبدالله ...
  • ابن طقطقی، محمدبن علی بن طباطبا (۱۳۵۰). تاریخ فخری (محمد ...
  • ابن عبدالبر القرطبی، ابوعمر یوسف بن عبدالله (۱۴۰۰ق). الکافی فی ...
  • ابن قتیبه دینوری، ابی محمد عبدالله بن مسلم (بی تا). ...
  • ابن مزه، فخرالدین (۲۰۰۴م). المحیط البرهانی فی الفقه النعمانی (الجابی، ...
  • ابن مفتاح، ابوالحسن عبدالله (۱۴۳۹ق). المنتزع المختار من الغیث المدرار ...
  • ابن نجیم المصری، زین الدین بن ابراهیم (بی تا). البحرالرائق ...
  • احمدی میانجی، علی (۱۳۸۷). الاسیر فی الاسلام (محمد احمدی میانجی، ...
  • الازهری الهروی، ابومنصور محمدبن احمد (۲۰۰۱م)، تهذیب اللغه (محمد عوض ...
  • بخاری الجعفی، ابوعبدالله محمد بن اسماعیل (۱۴۱۴ق). صحیح البخاری (مصطفی ...
  • حلی، حسن بن یوسف بن مطهر (۱۴۱۴ق). تذکرهالفقها (جلدهای ۱، ...
  • خلیل، احمدبن محمدبن حسن (بی تا)، شرح زادالمستقنع (جلد ۶). ...
  • ذهبی، ابوعبدالله شمس الدین محمد (۱۴۲۲ق). المهذب فی اختصارالسنن الکبیر. ...
  • زیدبن علی (بی تا). المسند. بیروت: دار مکتبه الحیاه. سرخسی، محمدبن ...
  • سرخسی، محمدبن احمد (۱۹۷۱م). شرح کتاب السیرالکبیر (صلاح الدین منجد، ...
  • شافعی، محمدبن ادریس (بی تا). الام (جلد ۴). بیروت: دارالمعرفه. شاهرودی، ...
  • شیبانی، محمدبن حسن (۱۴۰۰)، کتاب السیر والخراج والعشر (مجید خدوری، ...
  • طبری، ابی جعفر محمدبن جریر(۱۸۷۹م). تاریخ الامم و الملوک. بیروت: ...
  • طریحی، فخرالدین بن محمد (۱۳۷۵). مجمع البحرین (مصحح: احمد حسینی ...
  • طوسی، ابوجعفر محمدبن الحسن (۱۳۸۷‎ق). الخلاف (جلد ۵). قم: موسسه ...
  • طوسی، ابوجعفر محمدبن الحسن (۱۴۲۲ق). المبسوط فی فقه الامامیه (جلدهای ...
  • عینی الحنفی، بدرالدین محمودبن احمد (۱۴۲۰ق). البنایه شرح الهدایه (ایمن ...
  • قاری الهروی، نورالدین ابوالحسن علی (۱۴۱۸ق). فتح باب العنایه بشرح ...
  • قائدان، اصغر (۱۳۹۲). مبانی حقوق جنگ در سیره و گفتار ...
  • قدوری البغدادی الحنفی، ابوالحسین احمد (۱۴۴۳ق). شرح مختصرالکرخی (عبدالله نذیر ...
  • کلاری، ابوالحسین زیدبن محمد (بی تا: مخطوط). الجامع فی الشرح ...
  • لهیمید، سلیمان بن محمد (بی تا). الدروس الفقهیه (جلد ۵). ...
  • ماتریدی، ابومنصور محمدبن محمود (۱۴۲۶ق). تفسیر الماتریدی (مجدی باسلوم، محقق) ...
  • ماوردی، علی بن محمد (۱۴۰۷ق). قتال اهل البغی من الحاوی ...
  • مرغینانی، علی بن ابوبکر (بی تا). الهدایه شرح بدایه المبتدی ...
  • مسکویه، ابوعلی (۱۳۶۶). تجارب الامم و تعاقب الهمم (ابوالقاسم امامی، ...
  • مفید، محمدبن نعمان (بی تا). الجمل، النصره لیسدالعتره. نجف: مطبعه ...
  • منتظری، حسینعلی (۱۴۱۱ق). دراسات فی ولایه الفقیه و فقه الدوله ...
  • منقری، نصربن مزاحم (۱۳۷۵). وقعه الصفین (عبدالسلام هارون، مصحح؛ پرویز ...
  • نفس زکیه، محمدبن عبدالله بن حسن علیه السلام (۱۴۳۸ق). (جمال ...
  • نویری، شهاب الدین احمد (بی تا). نهایه الارب فی فنون ...
  • هیثمی، نورالدین علی (۱۳۹۹ق). کشف الاستار عن زوائدالبزار (حبیب الرحمان ...
  • یعقوبی، ابن واضح الاخباری (۱۳۶۸). تاریخ الیعقوبی (عبدالمحمد آیتی، مترجم). ...
  • نمایش کامل مراجع