العقود تابعه للقصود؛ بازخوانی فقهی اصل آزادی قراردادی با تکیه بر دیدگاه محقق مراغی

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 23

فایل این مقاله در 37 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_ILRJ-27-3_006

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

اصل حاکمیت اراده و آزادی قراردادی از جمله اصول مهم و پرکاربرد در حقوق موضوعه ایران است که ماده دهم قانون مدنی نیز به نوعی دلالت بر آن دارد. قاعده «العقود تابعه للقصود»، یکی از قواعدی است که در نگاه اول می توان آن را تجلی اصل حاکمیت اراده در فقه امامیه قلمداد نمود؛ همان طور که بسیاری از حقوق دانان نیز در آثار و تالیفات خود بدان اشاره کرده اند. چنان چه از قاعده اخیر بتوان به عنوان مستند اصل حاکمیت اراده نام برد، سوال اساسی آن است که در حقوق ایران، اصل حاکمیت اراده و قاعده «العقود تابعه للقصود» تا چه میزان به قصد و اراده طرفین اعتبار می دهند و آیا می توان این دو را به عنوان مبنای اعتبار عقود و قراردادها معرفی کرد؟ آنگاه، دیدگاه صاحب «العناوین»، سیدمیرعبدالفتاح مراغی، به عنوان یکی از فقیهان متاخر قائل به آزادی افراد در انعقاد عقود و قراردادهای عقلایی، در این مورد چیست؟ نگارندگان با اتخاذ روش توصیفی تحلیلی، دریافتند که هر چند در نظام حقوقی ایران، قصد متعاقدین، خالق ماهیت حقوقی است، اما مبنای التزام و اعتباربخشی به عقد، اراده شارع است. از جمله ثمرات این مبنا، عبارتند از (۱) جریان احکام مترتب بر عقد به صرف انشاء و بدون نیاز به اراده مستقل متعاقدین در ایجاد آن و (۲) حاکم شدن اصل لاضرر و نفی عسر و حرج بر دیگر اصول قراردادی؛ دیدگاهی که محقق مراغی نیز بر آن است.

نویسندگان

محمد امینی

دانش آموخته دکتری حقوق خصوصی، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

مهدی شهابی

دانشیار، گروه حقوق، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

سید محمدصادق طباطبایی

دانشیار، گروه حقوق، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • قرآن کریم ...
  • آل کاشف الغطا، محمدحسین (۱۳۵۹ق). تحریرالمجله (جلد ۲). چاپ ۱، ...
  • آملی، شیخ محمدتقی (۱۴۱۳ق). المکاسب والبیع (تقریر بحث المیرزا النایینی). ...
  • احمدی بنی، الهام (۱۳۹۷). اصل آزادی قراردادها در برخورد با ...
  • اردبیلی، احمدبن محمد (۱۴۰۳ق). مجمع الفائده والبرهان فی شرح ارشادالاذهان ...
  • صحت سنجی عملکرد قانون گذار نسبت به «تحدید حاکمیت اراده» در «قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول» [مقاله ژورنالی]
  • انصاری، مرتضی (۱۴۱۵ ق). مکاسب (ط- الحدیثه) (جلد های ۳، ...
  • انصاری، مرتضی (۱۴۱۶ق). فرائدالاصول (جلدهای ۲ و ۵). قم: دارالاعتصام ...
  • انصاری (شیخ)، مرتضی (۱۴۳۲ق). مکاسب (جلدهای ۳ و ۶). قم: ...
  • بحرالعلوم، السیدمحمد (۱۴۰۳ق). بلغهالفقیه (جلد ۲). چاپ ۴، قم: مکتبه ...
  • بیات، فرهاد و بیات، شیرین (۱۳۹۵). شرح جامع قانون مدنی. ...
  • پولانزانس، آر (۱۳۷۷). طبیعت اشیا و حقوق؛ پژوهشی درباره دیالکتیک ...
  • تهرانی، آقابزرگ (۱۴۰۸ق). الذریعه الی تصانیف الشیعه (جلد ۱۵). قم: ...
  • جبعی عاملی (شهید ثانی)، زین الدین ( ۱۴۱۳ ق). مسالک ...
  • جعفری لنگرودی، محمدجعفر (۱۳۹۲). تاثیر اراده در حقوق مدنی. چاپ ...
  • جوادی آملی، عبدالله (۱۳۸۸). درس خارج فقه ...
  • حر العاملی، محمدبن الحسن (بی تا). وسائل الشیعه. قم: موسسه ...
  • حر عاملی، محمدبن حسن (۱۴۰۹ق). وسائل الشیعه (جلد ۶). چاپ ...
  • حکیم، سیدمحسن (بی تا). مستمسک العروه الوثقی (جلد ۱۳). بیروت: ...
  • حکیم، محمدتقی (۱۴۲۹ ق)، القواعدالعامه فی الفقه المقارن. چاپ ۱، ...
  • حلی، حسن بن یوسف بن مطهر (۱۴۲۰ق). تذکره الفقها (جلد ...
  • تحلیل چگونگی تاثیرپذیری اعتبار قراردادی از واقعیت تاملی بر نوع ارتباط اعتبار و واقعیت تجربی اجتماعی در حقوق [مقاله ژورنالی]
  • خمینی، سیدروح الله (۱۴۱۰ق). کتاب البیع (جلد ۴). چاپ ۴، ...
  • خویی، سیدابوالقاسم (۱۴۰۸ق). مبانی العروه الوثقی؛ کتاب المضاربه (محمدتقی الخویی، ...
  • خویی، سیدابوالقاسم (۱۴۱۹ق). مصباح الفقاهه (شیخ محمدعلی التوحیدی، تنظیم) (جلد ...
  • دورانت، ویل (۱۳۷۶). تاریخ فلسفه. (عباس زریاب خویی، مترجم). تهران: ...
  • زراعت، عباس (۱۳۹۳). ترجمه و شرح العناوین. تهران: جنگل ...
  • سبحانی، جعفر (۱۳۹۳). درس خارج فقه ...
  • سبحانی، جعفر (بی تا). الایضاحات السنیه للقواعدالفقهیه (جلد ۲). قم: ...
  • سبزواری، محمدباقر (۱۴۲۳ق). کفایه الاحکام (جلد ۱). قم: دفتر انتشارت ...
  • سلیمانی، حدیث (۱۳۹۵). قاعده تبعیت عقد از قصد در فقه ...
  • السند (آیت الله)، شیخ محمد (۱۴۳۰ق). بحوث فی قرائه النص ...
  • سیدخاموشی، سیدمهدی و ملیحی، سیدحمیدرضا (۱۳۹۶). نگرش آیات و روایات ...
  • سیوطی، جلال الدین عبدالرحمان بن ابی بکر (۱۴۰۱ق). الاکلیل فی ...
  • شهابی، مهدی (۱۳۹۳). قرارداد به مثابه قانون هابزی یا کانتی؛ ...
  • صفایی، سیدحسین (۱۴۰۱). قواعد عمومی قراردادها. چاپ ۳۸، تهران: میزان ...
  • طباطبایی یزدی، سیدمحمدکاظم (۱۳۷۰). حاشیه المکاسب (جلد ۲). چاپ ۴، ...
  • الغرناطی الکلبی، محمدبن احمدبن محمد (۱۴۰۳ق). التسهیل لعلوم التنزیل (جلد ...
  • فاضل مقداد، جمال الدین (۱۳۸۴ق). کنزالعرفان فی فقه القرآن (جلد ...
  • فخرالمحققین، محمدبن حسن بن یوسف (۱۳۸۷). ایضاح الفوائد فی شرح ...
  • فرزانه، معین و تولایی، علی (۱۳۹۶). بررسی تطبیقی نظریه بطلان ...
  • فهیمی، عزیزالله (۱۳۹۷). قواعد فقه ۲ (ترجمه مائه قاعده فقهیه ...
  • قاسم زاده، سیدمرتضی (۱۳۸۲). جواز تفسیر در پوشش تعدیل و ...
  • کاتوزیان، ناصر (۱۳۶۸). حقوق مدنی (مشارکت ها و صلح). چاپ ...
  • کاتوزیان، ناصر (۱۳۷۲). حقوق مدنی ( قواعد عمومی قراردادها) (جلد ...
  • کاتوزیان، ناصر (۱۳۷۴). حقوق مدنی ( قواعد عمومی قراردادها) (جلد ...
  • کاتوزیان، ناصر (۱۳۸۰). ستایش قرارداد یا اداره قرارداد. مجله دانشکده ...
  • کاتوزیان، ناصر (۱۳۹۵). قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی. تهران، ...
  • کاشف الغطا (شیخ)، محمدحسین (۱۴۲۲ق)، تحریرالمجله (جلد ۳). موسسه الامام ...
  • محقق داماد، سیدمصطفی (۱۳۷۱). اصل لزوم در عقود و مجاری ...
  • محقق داماد، سیدمصطفی (۱۳۹۸). نظریه عمومی شروط و التزامات. تهران: ...
  • محقق داماد، سیدمصطفی، قنواتی، جلیل، وحدتی شبیری، سیدحسن و عبدی ...
  • محمدی، ابوالحسن (۱۳۸۲). قواعد فقه. چاپ ۶، تهران: میزانمختاری، علی ...
  • مصطفوی، السیدمحمد کاظم (۱۴۲۱ق). القواعدالفقهیه (جلد ۱). چاپ ۴، قم: ...
  • مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۷۰). القواعدالفقهیه (جلدهای ۱ و ۲). چاپ ...
  • مکارم شیرازی، ناصر (۱۳۹۴). ترجمه القواعدالفقهیه (محمدجواد نوری همدانی، مترجم) ...
  • موسوی بجنوردی، سیدحسن (۱۳۷۷). القواعدالفقهیه (جلد ۳). چاپ ۱، قم: ...
  • نایینی، محمد حسین (۱۴۱۸ق). منیه الطالب (تقریر بحث النایینی للخوانساری، ...
  • نایینی، محمدحسین (۱۴۱۳ق). المکاسب والبیع (العلامه الربانی الشیخ محمدتقی الاملی ...
  • نراقی، مولااحمدبن محمدمهدی (۱۴۰۸ ق). عوائدالایام فی بیان قواعدالاحکام. چاپ ...
  • Chazal, J. P. (۲۰۰۱). De la signification du mot loi ...
  • Demolombe, G. (۱۸۶۹). Traité des contrats ou des obligations conventionnelles ...
  • Mazeaud, D. (۲۰۰۳). Le nouvel ordre contractuel. Revue des contrats, ...
  • Putman, E. (۱۹۹۶). Kant et la théorie du contrat. RRJ. ...
  • Shiner, Roger. (۲۰۰۵). Legal institutions and the sources of law. ...
  • Villey, Michel. (۱۹۶۹). La nature des choses. In Seize essais ...
  • نمایش کامل مراجع