امکان سنجی «حجر نسبی» از زاویه مفهوم حجر و تمثیلی بودن موجبات احصائی آن در فقه امامیه و حقوق ایران

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 18

فایل این مقاله در 49 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_ILRJ-27-3_008

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

این نوشتار، تلاشی است برای پاسخ بدین پرسش که اگر اشخاصی رشید، نسبت به پاره ای از حوزه های اقتصادی، به دلایلی نظیر پیچیدگی های خاص آن حوزه، قادر به تشخیص سود و زیان خویش نباشند، آیا قانون گذار از نظر مبنایی، امکان حمایت از ایشان با سازوکار حجر نسبی یعنی حجر ایشان نسبت به همان حوزه ها را دارد؟ پاسخ به این مساله، در گرو بررسی ابعاد و زوایای فقهی و حقوقی بسیاری است که از میان آن ابعاد، واکاوی و بررسی تنها دو مورد «مفهوم شناسی حجر» و «تمثیلی بودن اسباب احصاء شده از حجر» در دستور کار این مقاله است؛ بنابراین، پژوهش حاضر را می توان فتح بابی برای تحقیقاتی دیگر جهت رسیدن به پاسخ نهایی پرسش فوق الذکر دانست. این پژوهش، با روش تحلیلی توصیفی و با بررسی مصادر لغت شناسی و مطالعه وسیع در متون فقهی اسلام و حقوق ایران انجام گرفته و بدین سرانجام منتهی شده است که بر اساس ریشه ها و معنای لغوی حجر و مبانی فقهی آن، و توجه به این نکته که قوانین موضوعه ایران در باب حجر، بر بنیان فقهی استوار است؛ اولا تعریف مناسب از حجر، چنین است: «ممنوعیتی جزئی یا کلی، به نحو مادی و یا حکم وضعی که قانون گذار، فقط برای دسته ای خاص از اشخاص، بر تصرف آزادانه ای از آنان در اموال خود، اعم از تصرف حقوقی، مادی، مستقیم و غیرمستقیم وضع می کند؛ در حالی که انجام مستقیم آن تصرف توسط دیگر اشخاص، فی نفسه مجاز، صحیح و واجد نفوذ حقوقی است». ثانیا، چنان چه قانون گذار، با در نظر گرفتن تمام جوانب فقهی حقوقی، لازم ببیند که ممنوعیتی جدید با ویژگی های گفته شده در تعریف حجر وضع نماید، ماده ۱۲۰۷ قانون مدنی ایران و احصائاتی که نسبت به اسباب حجر در دکترین فقه امامیه انجام گرفته، اشکال مبنایی برای قانون‎گذار ایجاد نمی نماید و این ممنوعیت، مصداقی دیگر از حجر قلمداد خواهد شد.

نویسندگان

محمدحسین آسیم

دانش آموخته کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشکده معارف اسلامی و حقوق، دانشگاه امام صادق علیه السلام، تهران، ایران.

مهدی محمدزاده

استادیار، گروه حقوق خصوصی، دانشکده معارف اسلامی و حقوق، دانشگاه امام صادق علیه السلام، تهران، ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • قرآن کریم ...
  • آبی یوسفی، حسن بن ابی طالب (۱۴۱۷ق). کشف الرموز فی ...
  • آخوند خراسانی، محمدکاظم بن حسین (۱۴۰۶ق). حاشیه المکاسب. تهران: وزارت ...
  • نگرشی نو بر کاربرد تعلیلات منصوص شرعی در امر قانون گذاری [مقاله ژورنالی]
  • ابن منظور، ابوالفضل جمال الدین محمدبن مکرم (۱۴۱۴ق). لسان العرب ...
  • ابوالحسین، احمدبن فارس بن زکریا (۱۴۰۴ق). معجم مقاییس اللغه (جلد ...
  • اصفهانی (مجلسی اول)، محمدتقی (۱۴۰۰ق). یک دوره فقه کامل فارسی. ...
  • اصفهانی، سیدابوالحسن (۱۴۲۲ق). وسیلهالنجاه (مع حواشی الامام الخمینی). تهران: موسسه ...
  • امامی، سیدحسن (۱۳۹۳). حقوق مدنی در شخصیت، تابعیت، اسناد سجل ...
  • انصاری (شیخ)، مرتضی بن محمدامین (۱۴۱۵ق). صراط النجاه (محشی). قم: ...
  • ایروانی، محمدباقر (۱۳۸۴). دروس تمهیدیه فی القواعدالفقهیه (جلد ۲). قم: ...
  • ترحینی عاملی، سیدمحمدحسین (۱۴۲۷ق). الزبده الفقهیه فی شرح الروضه البهیه ...
  • توکلی، محمدمهدی (۱۴۰۳). آموزش جامع حقوق مدنی (جلد ۱). چاپ ...
  • جعفری لنگرودی، محمدجعفر (۱۳۵۷). دائره المعارف حقوق مدنی و تجارت؛ ...
  • جعفری لنگرودی، محمدجعفر (۱۳۷۸ ). مبسوط در ترمینولوژی حقوق (جلدهای ...
  • جمعی از پژوهشگران (۱۴۲۶ق). فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت ...
  • حائری طباطبایی، سیدعلی بن محمد (۱۴۱۸ق). ریاض المسائل فی تحقیق ...
  • حسینی عاملی، سیدجوادبن محمد (۱۴۱۹ق). مفتاح الکرامه فی شرح قواعدالعلامه ...
  • حلی (علامه)، حسن بن یوسف بن مطهر (۱۴۱۳ق). قواعدالاحکام فی ...
  • حلی (علامه)، حسن بن یوسف بن مطهر (۱۴۱۴ق ). تذکره ...
  • حلی (علامه)، حسن بن یوسف بن مطهر (۱۴۲۰ق). تحریرالاحکام الشرعیه ...
  • حلی (فخرالمحققین)، محمدبن حسن بن یوسف (۱۳۸۷ق). ایضاح الفوائد فی ...
  • حلی (محقق)، نجم الدین جعفربن الحسن (۱۴۰۸ق). شرایع الاسلام فی ...
  • حلی (محقق)، نجم الدین جعفربن حسن (۱۴۱۸ق). المختصرالنافع فی فقه ...
  • حیاتی، علی عباس (۱۳۹۱). حقوق مدنی (۱)؛ اشخاص و محجورین. ...
  • خوانساری، سیداحمدبن یوسف (۱۴۰۵ق). جامع المدارک فی شرح المختصرالنافع (جلد ...
  • دهخدا، علی اکبر (۱۳۷۳). لغت نامه دهخدا (جلد ۵). تهران: ...
  • ساکت، محمدحسین (۱۳۷۲). شخصیت و اهلیت در حقوق مدنی. مشهد: ...
  • سبحانی تبریزی، جعفر (۱۴۱۵ق). الرسائل الاربع؛ قواعد اصولیه و فقهیه. ...
  • شایگان، سیدعلی (۱۳۷۵). حقوق مدنی. قزوین: طه ...
  • شهید اول، محمدبن مکی (۱۴۱۰ق). اللمعهالدمشقیه فی فقه الامامیه. بیروت: ...
  • شهید اول، محمدبن مکی (۱۴۱۷ق). الدروس الشرعیه فی فقه الامامیه ...
  • شهید ثانی، زین الدین بن علی (۱۴۱۳ق). مسالک الافهام الی ...
  • شهیدی، مهدی (۱۴۰۰). حقوق مدنی؛ تشکیل قراردادها و تعهدات (جلد ...
  • صدر، سیدمحمد (۱۴۲۰ق)، ماوراءالفقه (جلد ۹). بیروت: دارالاضواء للطباعه والنشر ...
  • صفایی، سیدحسین و قاسم زاده، سیدمرتضی (۱۴۰۱). حقوق مدنی؛ اشخاص ...
  • طوسی (شیخ)، ابوجعفر محمدبن حسن (۱۳۸۷ق). المبسوط فی فقه الامامیه ...
  • فاضل مقداد، مقدادبن عبدالله (۱۴۰۴ق). التنقیح الرائع لمختصرالشرایع (جلد ۲). ...
  • فاضل موحدی لنکرانی، محمد (۱۴۲۵ق). تفصیل الشریعه فی شرح تحریرالوسیله؛ ...
  • فاطمی، سیدمحمدمهدی (۱۳۴۵). حجر در حقوق مدنی ایران و فقه ...
  • قاروبی، حسن (۱۳۹۵). النضید فی شرح روضه الشهید (جلد ۲۱). ...
  • قرشی، سیدعلی اکبر (۱۴۱۲ق). قاموس قرآن (جلد ۲). تهران: دارالکتب ...
  • کاتوزیان، ناصر (۱۳۷۱). حقوق مدنی؛ قواعد عمومی قراردادها: انعقاد و ...
  • کاتوزیان، ناصر (۱۳۷۶). حقوق مدنی؛ قواعد عمومی قراردادها: مفهوم عقد، ...
  • کاتوزیان، ناصر (۱۳۷۹). کلیات حقوق؛ نظریه عمومی. تهران: شرکت سهامی ...
  • کاتوزیان، ناصر (۱۳۹۸). مقدمه علم حقوق و مطالعه در نظام ...
  • مجلس بررسی نهایی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (۲۵/۸/۱۳۵۸). قانون ...
  • مجلس شورای ملی (۸/۸/۱۳۱۴). قانون مدنی ...
  • محقق داماد، سیدمصطفی (۱۳۸۱). قواعد فقه (بخش مدنی). تهران: سازمان ...
  • محقق داماد، سیدمصطفی (۱۳۸۴). قواعد فقه (بخش مدنی: مالکیت و ...
  • محقق داماد، سیدمصطفی و اسلامی، مریم (۱۳۸۹). بررسی احکام حجر ...
  • مختاری، رحیم و اسکندری، حمید (۱۴۰۳). حجر موردی در حقوق ...
  • مدنی، سیدجلال الدین (۱۳۸۵). حقوق مدنی؛ بررسی مشخصات اشخاص و ...
  • مصطفوی، حسن (۱۴۰۲ق). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم (جلد ۲). ...
  • الموسوی خمینی (امام)، سیدروح الله (۱۳۹۲). کتاب البیع (جلد ۴). ...
  • الموسوی خمینی (امام)، سیدروح الله (۱۴۲۲ق). نجاهالعباد. چاپ ۱، تهران: ...
  • نجفی (صاحب الجواهر)، محمدحسن (۱۴۰۴ق). جواهر الکلام فی شرح شرایع ...
  • واسطی، سیدمحمدمرتضی (۱۴۱۴ق). تاج العروس من جواهرالقاموس (جلد ۶). بیروت: ...
  • یوسف زاده، مرتضی (۱۳۸۹). حقوق مدنی ۱ و ۲؛ اشخاص ...
  • Arkansas Code ...
  • Colorado Revised Statutes ...
  • Indiana Code ...
  • Michigan Compiled Laws ...
  • New Mexico Statutes ...
  • Ohio Revised Code ...
  • Virginia Administrative Code ...
  • نمایش کامل مراجع