بیع «عین دارای حق سکنی» در فقه امامیه و حقوق ایران

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 25

فایل این مقاله در 43 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_ILRJ-27-3_009

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

پژوهش حاضر به ارزیابی وضعیت حقوقی بیع عین دارای حق سکنی می پردازد. بحث از بیع عین سکنی در سه صورت مطرح می شود: (۱) سکنایی که زمان انتفاع آن مشخص است، (۲) سکنای مقید به عمر و (۳) سکنای مطلق. نسبت به صورت نخست، ضمن اینکه اختلاف نظری وجود ندارد، چالش فقهی و حقوقی نیز مطرح نیست؛ لکن نسبت به دو صورت اخیر مناقشاتی جدی مطرح است. این پژوهش که با روش توصیفی تحلیلی صورت گرفته، در پی پاسخ به این سوال است که بیع عین دارای حق سکنای مقید به عمر و مطلق با چه وضعیت حقوقی مواجه است؟ نتایج نشان می دهد که نسبت به بیع سکنای مقید به عمر سه دیدگاه مطرح شده است: صحت بیع، بطلان بیع و تفصیل میان بیع عین سکنی به منتفع (ساکن) و شخص ثالث. نسبت به بیع سکنای مطلق نیز برخی از فقیهان با طرح احتمال غرری بودن، در مقام تشکیک برآمدند؛ لکن مشهور و بلکه قریب به اتفاق فقیهان نسبت به صحت بیع سکنای مطلق تردیدی روا نداشتند؛ مع هذا، از حیث آثار مترتب بر صحت بیع و تحلیل های مطرح شده، اختلاف نظر جدی وجود دارد. به نظر می رسد نسبت به بیع سکنای مقید به عمر، از میان این سه دیدگاه مطرح شده، دیدگاه نخست - یعنی صحت بیع - موجه باشد؛ چرا که تقید به عمر هر چند مقرون به جهل به زمان تسلیم است، لکن منتهی به زمان قطعی (وفات) می شود؛ لذا غرر صدق نمی کند. نسبت به سکنای مطلق نیز، هرچند قول به صحت موجه است؛ لیکن تحلیل ها و آثار مطرح شده مقرون به واقع نیست.

کلیدواژه ها:

نویسندگان

محمد بهرامی خوشکار

دانشیار، گروه فقه و حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شهید مطهری، تهران، ایران.

مهدی نریمان پور

دانش آموخته دکتری فقه و حقوق خصوصی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شهید مطهری، تهران، ایران.

مسعود نریمان پور

دانش آموخته کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • قرآن کریم ...
  • آخوند خراسانی، محمدکاظم بن حسین (۱۴۰۶ق). حاشیه المکاسب. تهران: وزارت ...
  • اراکی، محمدعلی (۱۴۱۵ق). کتاب البیع (جلد ۲). قم: اسماعیلیان ...
  • اسماعیلی، محسن و شاهینی محمدمعین (۱۴۰۲). مفهوم شناسی حبس و ...
  • اعرجی حسینی (عمیدی)، عبدالمطلب بن محمد (۱۴۱۶ق). کنزالفوائد فی حل ...
  • امکان سنجی معامله دارایی های دیجیتال در بستر متاورس؛ کاوشی در شبهه غرری بودن آن [مقاله ژورنالی]
  • بحرانی، یوسف بن احمد (۱۳۶۳). الحدائق الناظره فی احکام العترهالطاهره ...
  • تبریزی، جوادبن علی (۱۴۱۶ق). ارشاد الطالب (جلد ۴). قم: موسسه ...
  • تستری، شیخ اسدالله (بی تا). مقابس الانوار و نفائس الاسرار. ...
  • جزایری، محمدجعفر (بی تا). هدی الطالب الی شرح المکاسب (جلد ...
  • حکیم، محسن (۱۳۹۰). نهج الفقاهه. قم: ۲۲ بهمن ...
  • حلی (علامه)، حسن بن یوسف (۱۴۱۰ق). ارشاد الاذهان الی احکام ...
  • حلی (علامه)، حسن بن یوسف (۱۴۱۱ق). تبصره المتعلمین فی احکام ...
  • حلی (علامه)، حسن بن یوسف (۱۴۱۳ق، الف). قواعدالاحکام (جلد ۲). ...
  • حلی (علامه)، حسن بن یوسف (۱۴۱۳ق، ب). مختلف الشیعه (جلد ...
  • حلی (علامه)، حسن بن یوسف (۱۴۱۴ق). تذکرهالفقها (جلد ۲۰). قم: ...
  • حلی (علامه)، حسن بن یوسف (۱۴۲۰ق). تحریرالاحکام (جلد ۳). قم: ...
  • حلی (علامه)، حسن بن یوسف (۱۴۲۱ق، الف). تلخیص المرام فی ...
  • حلی (علامه)، حسن بن یوسف (۱۴۲۱ق، ب). قواعدالاحکام. قم: دفتر ...
  • حلی (محقق)، جعفربن حسن (۱۴۰۸ق). شرایع الاسلام (جلدهای ۲ و ...
  • خمینی، سیدروح الله (۱۳۹۰ق). تحریرالوسیله (جلد ۲). نجف: دارالکتب العلمیه ...
  • خمینی، سیدروح الله (۱۴۳۴ق). کتاب البیع. تهران: موسسه تنظیم و ...
  • خویی، ابوالقاسم (۱۳۷۷ق). مصباح الفقاهه. قم: داوری. رفیعی، محمدتقی (۱۳۷۸). مطالعه ...
  • ره پیک، حسن (۱۳۸۷). حقوق مدنی۶: عقود معین ۱. تهران: ...
  • روحانی، سیدمحمدصادق (۱۴۳۵ق). منهاج الفقاهه (جلد ۴). قم: انوارالهدی. سبحانی تبریزی، ...
  • کاوشی نو در گستره مفهومی قاعده «نفی غرر» و انطباق سنجی خرید و فروش «ارزهای رمزپایه» با آن [مقاله ژورنالی]
  • شاهرودی، سیدعلی (بی تا). محاضرات فی فقه الجعفری. قم: دار ...
  • شهیدی، مهدی (۱۳۶۸). قدرت برتسلیم مورد معامله. نشریه کانون وکلا. ...
  • شهیدی، مهدی (۱۳۹۰). عقود معین. تهران: مجد ...
  • شهیدی، مهدی (۱۳۹۷). شروط ضمن عقد. تهران: مجد. شهیدی، مهدی (۱۳۹۸). ...
  • صدوق، محمدبن علی بن بابویه (۱۴۱۵ق). المقنع. قم: پیام امام ...
  • صفایی، سیدحسین (۱۴۰۰). دوره مقدماتی حقوق مدنی؛ اشخاص و اموال ...
  • صیمری، مفلح بن حسن (۱۴۲۰ق). غایهالمرام فی شرح شرایع الاسلام ...
  • طباطبایی کربلایی، علی بن محمد (۱۴۰۴ق). ریاض المسائل (جلد ۱۰). ...
  • طوسی، محمدبن حسن (۱۳۶۳). الاستبصار فیما اختلف من الاخبار (جلد ...
  • طوسی، محمدبن حسن (۱۳۸۷ق). المبسوط فی فقه الامامیه. تهران: مکتبهالمرتضویه ...
  • طوسی، محمدبن حسن (۱۴۰۰ق). النهایه. بیروت: دارالکتاب العربی ...
  • طوسی، محمدبن حسن (۱۴۰۷ق). تهذیب الاحکام (جلد ۹). قم: دارالکتب ...
  • عاملی (شهید ثانی)، زین الدین بن علی بن مشرف (۱۴۱۳ق). ...
  • عاملی (شهید ثانی)، زین الدین بن علی بن مشرف (۱۴۲۲ق). ...
  • عاملی جزینی (شهید اول)، محمدبن مکی بن محمد (۱۴۳۰ق). موسوعهالشهیدالاول ...
  • عاملی کرکی، علی بن حسین (۱۴۱۴ق). جامع المقاصد فی شرح ...
  • فاضل هندی، محمدبن حسن (۱۴۱۶ق). کشف اللثام والابهام عن قواعدالاحکام ...
  • فخرالمحققین، محمدبن حسن بن یوسف (۱۳۷۸ق). ایضاح الفوائد (جلد ۲). ...
  • فیض کاشانی، محمدبن شاه مرتضی (۱۳۹۵). مفاتیح الشرایع (جلد ۲). ...
  • کاتوزیان، ناصر (۱۳۸۷). قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی. تهران: ...
  • کاتوزیان، ناصر (۱۳۹۰). دوره مقدماتی حقوق مدنی، اموال و مالکیت. ...
  • کاتوزیان، ناصر (۱۳۹۷). دوره حقوق مدنی؛ عقود معین (جلدهای ۱، ...
  • کلانتر، محمد (۱۴۱۰ق). المکاسب (جلد ۱۰). قم: دارالکتاب. کلینی، محمدبن یعقوب ...
  • کمپانی، محمدحسین (۱۴۲۷ق). حاشیه کتاب المکاسب (جلد ۳). قم: ذوی ...
  • مجاهد، محمدبن علی (بی تا). المناهل. قم: موسسه آل البیت ...
  • مجلسی اول، محمدتقی بن مقصودعلی (۱۴۰۶ق). روضهالمتقین فی شرح من ...
  • محقق سبزواری، محمدباقربن محمد مومن (۱۴۲۳ق). کفایه الفقه (جلدهای ۱ ...
  • مکارم شیرازی، ناصر (۱۴۳۲ق). انوارالفقاهه فی احکام العترهالطاهره (النکاح). قم: ...
  • موسوی سبزواری، عبدالاعلی (۱۴۱۳ق). مهذب الاحکام فی بیان الحلال والحرام ...
  • نجفی، محمدحسن بن باقر (۱۴۲۱ق). جواهرالکلام فی شرح شرایع الاسلام ...
  • نراقی، مولی احمد (۱۴۱۷ق). عوائد الایام. قم: دفتر تبلیغات اسلامی. هاشمی، ...
  • نمایش کامل مراجع