مشروعیت هبه به حمل از منظر مذاهب فقهی و قوانین کشورهای منتخب اسلامی

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 23

فایل این مقاله در 27 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_ILRJ-27-3_022

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

در فقه اسلامی، از التزام به نفع حمل سخن گفته شده و مطابق ماده ۹۵۷ قانون مدنی ایران، جنین از اهلیت تمتع متزلزلی نسبت به حقوق مدنی برخوردار است که این اهلیت متزلزل به محض زنده متولد شدن مستقر می شود، اگرچه پژوهشگران در مصادیق این حقوق مدنی اختلاف نظر دارند. در قانون مدنی ایران و کشورهایی هم چون مصر، عراق و سوریه، از هبه به حمل، سخنی به میان نیامده و فقه امامیه نیز از توجه به حکم آن خودداری کرده است. با این حال، فقه عامه در گزارش های متعددی به خاطر فقدان شرایط صحت هبه، آن را باطل دانسته است. این مقاله بدین سوال می پردازد که آیا هبه به حمل، به عنوان یکی از حقوق مدنی، صحیح است یا خیر؟ یافته ها نشان می دهد که هر چند برای بطلان هبه به جنین، به ادله ای همچون عدم امکان قبول و قبض توسط جنین، عدم امکان تملک توسط جنین، تعلیقی بودن هبه به جنین و معدوم بودن جنین استناد شده، اما این استدلالات ناصواب است. برای تفصی از این اشکال ها، می توان همانند هبه به صغیر، با قائم مقام دانستن ولی، قبول و قبض را محقق ساخت؛ با مراعی دانستن مالکیت حمل، تملک جنین را پذیرفت؛ با کفایت تنجز در انشا و صحت تعلیق در منشا، اشکال تعلیق را رفع کرد و النهایه با فرض موجود بودن جنین، وجود حکمی آن را کافی دانست. در مقابل، عموم ادله هبه هم چون کتاب، سنت، اجماع، سیره عقلا و متشرعه بر رواج هبه به حمل و اتصال قطعی این سیره به زمان معصوم علیه السلام، تنقیح مناط و هم چنین الغای خصوصیت از وصیت به نفع حمل، می توان هبه بر حمل را صحیح دانست. در کشورهای اسلامی، قانون مدنی الجزایر در ماده ۲۰۹، هبه به جنین را در صورت زنده متولد شدن، صراحتا صحیح دانسته است.

نویسندگان

محمدتقی مرادی

دانش آموخته دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه قم، قم، ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • قرآن کریم ...
  • قانون مدنی ایران (۱۳۱۳) ...
  • قانون مجازات اسلامی ایران (۱۳۹۲) ...
  • قانون مدنی الجزایر (۱۹۷۵م) ...
  • قانون مدنی سوریه (۱۹۴۹م) ...
  • قانون مدنی عراق (۱۹۵۱م) ...
  • قانون مدنی مصر (۱۹۴۸م) ...
  • قانون موجبات و عقود لبنان (۱۹۳۲م) ...
  • ابن رجب حنبلی، زین الدین (بی تا). القواعد (جلد ۱). ...
  • ابن عابدین، محمدامین (۱۴۱۲ق). ردالمحتار (جلدهای ۳ و ۶). بیروت: ...
  • ابن عبدالبر، یوسف بن عبدالله (۱۹۸۰م). الکافی فی فقه اهل ...
  • ابن قدامه، عبدالرحمان بن محمد (بی تا). الشرح الکبیر (جلد ...
  • ابن منظور، محمدبن مکرم (۱۴۱۴ق). لسان العرب (جلد ۱). بیروت: ...
  • ابن مودود حنفی، مجدالدین ابوالفضل (۱۹۳۷م). الاختیار لتعلیل المختار (جلد ...
  • ابن همام، کمال الدین (بی تا). فتح القدیر (جلد ۹). ...
  • امامی، سیدحسن (بی تا). حقوق مدنی (جلد ۴). تهران: اسلامیه ...
  • انصاری، زکریابن محمد (بی تا). اسنی المطالب فی شرح روض ...
  • انصاری (شیخ)، مرتضی (۱۴۱۵ق). کتاب المکاسب (جلد ۳). قم: کنگره ...
  • بجیرمی، سلیمان بن محمد (۱۴۱۵ق)، تحفه الحبیب علی شرح الخطیب ...
  • بهوتی حنبلی، منصوربن یوسف (۱۴۱۴ق). دقائق اولی النهی (جلد ۲). ...
  • تفتازانی، سعدالدین (بی تا). شرح التلویح علی التوضیح (جلد ۲). ...
  • جصاص حنفی، احمدبن علی (۱۴۱۵ق). احکام القرآن (جلد ۲). بیروت: ...
  • جعفری لنگرودی، محمدجعفر (۱۳۹۱). مبسوط در ترمینولوژی حقوق (جلد ۳). ...
  • حدادی حنفی، ابوبکر (۱۴۲۲ق). الجوهرهالنیره (جلد ۲). بی جا: مطبعه ...
  • حلی (علامه)، حسن بن یوسف (۱۴۱۸ق). قواعدالاحکام (جلد ۲). قم: ...
  • حلی (علامه)، حسن بن یوسف (بی تا). تحریرالاحکام (جلد ۳). ...
  • حمداد، محمدامین و بعتاش، لیلی (۲۰۲۰م). مظاهر حمایه الجنین فی ...
  • خویی، سیدابوالقاسم (۱۴۲۲ق). مصباح الاصول (مباحث الفاظ) (جلد ۱). چاپ ...
  • دبیان، ابوعمر (۱۴۳۲ق)، المعاملات المالیه اصاله و معاصره (جلد ۱۸). ...
  • راغب اصفهانی، حسین بن محمد (۱۴۱۲ق). المفردات فی غریب القرآن ...
  • رحیبانی حنبلی، مصطفی بن سعد (۱۴۱۵ق). مطالب اولی النهی فی ...
  • رعینی مالکی، شمس الدین (۱۴۰۴ق). تحریرالکلام فی مسائل اللتزام (عبدالسلام ...
  • رملی، شمس الدین (۱۴۰۴ق). نهایهالمحتاج الی شرح المنهاج (جلد ۵). ...
  • زحیلی، وهبه بن مصطفی (۱۴۱۸ق). التفسیرالمنیر فی العقیده والشریعه والمنهج ...
  • زحیلی، وهبه بن مصطفی (بی تا). الفقه الاسلامی و ادلته ...
  • زیلعی حنفی، عثمان بن علی (۱۳۱۳ق). تبیین الحقائق (جلد ۶). ...
  • زیلعی، جمال الدین (۱۴۱۸ق). نصب الرایه لاحادیث الهدایه (جلد ۴). ...
  • سبزواری، سیدعبدالاعلی (۱۴۱۳ق). مهذب الاحکام (جلد ۲۲). قم: المنار ...
  • سرخسی، شمس الائمه (۱۴۱۴ق). مبسوط (جلد ۲۱). بیروت: دارالمعرفه ...
  • سنهوری، عبدالرزاق (بی تا). الوسیط فی شرح القانون المدنی (جلد ...
  • سید مجاهد، محمد (بی تا). کتاب المناهل. قم: آل البیت ...
  • شربینی شافعی، شمس الدین (بی تا). الاقناع فی حل الفاظ ...
  • شهید ثانی، زین الدین بن علی (۱۴۳۵ق). الروضه البهیه (جلد ...
  • صانعی، یوسف (۱۳۸۷). مجمع المسائل استفتائات (جلد ۳). قم: میثم ...
  • صدرالدین شیرازی (ملاصدرا)، محمدبن ابراهیم (۱۹۸۱م). الحکمه المتعالیه فی الاسفار ...
  • طوسی (شیخ)، محمدبن حسن (۱۳۸۷ق). المبسوط (جلدهای ۳ و ۴). ...
  • عاملی، سیدمحمدجواد (۱۴۳۲ق). مفتاح الکرامه (جلد ۲۲). قم: النشرالاسلامی ...
  • عبدالوهاب، خلاف (۱۹۳۸م). احکام الاحوال الشخصیه فی الشریعه الاسلامیه (جلد ...
  • عجیلی ازهری، سلیمان بن عمربن منصور (بی تا). فتوحات الوهاب ...
  • علیش، محمدبن احمد (بی تا). فتح العلی المالک فی الفتوی ...
  • علیشاهی قلعه جوقی، ابوالفضل، بهمن پوری، عبدالله و پیشرو نصر ...
  • عینی، ابومحمد (۱۴۲۰ق). البنایه شرح الهدایه (جلد ۱۳). بیروت: دارالکتب ...
  • کاشف الغطا، شیخ جعفر (۱۴۲۲ق). کشف الغطاء عن مبهمات الشریعه ...
  • گروهی از نویسندگان (۱۴۱۳ق). الفقه المنهجی علی مذهب الامام الشافعی ...
  • مرادی، محمدتقی، شیاسی، مرتضی، حسن پور، داوود و محمودی، یدالله ...
  • مغنیه، محمدجواد (۱۴۲۱ق) الفقه علی المذاهب الخمسه (جلد ۲). بیروت: ...
  • منیاوی، ابومنذر (۱۴۳۲ق). الشرح الکبیر لمختصرالاصول من علم الاصول. قاهره: ...
  • نووی، یحیی (بی تا). المجموع (جلدهای ۱ و ۱۵). بیروت: ...
  • وزارت اوقاف کویت (۱۴۰۴ق). الموسوعهالفقهیه الکویتیه (جلدهای ۶، ۱۸ و ...
  • هیتمی، ابن حجر (۱۳۵۷ق). تحفه المحتاج (جلد ۶). بیروت: دار ...
  • نمایش کامل مراجع