تحول فهم قانون اساسی از قانون گرایی صوری به قانون اساسی نهادمند: بازخوانی نظریه کوستانتینو مورتاتی درباره قانون اساسی مادی
محل انتشار: فصلنامه تحولات حقوقی، دوره: 2، شماره: 1
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 19
فایل این مقاله در 28 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_LAWJSH-2-1_005
تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405
چکیده مقاله:
بحران حقوق اساسی اروپا در فاصله میان دو جنگ جهانی، صرفا فروپاشی پارلمانتاریسم یا ناکامی دولت های لیبرال نبود؛ بلکه بحرانی در تصور حقوقی از قانون اساسی بود. قانون اساسی صوری، که در سنت لیبرال به مثابه سند عالی و ابزار تحدید قدرت فهم می شد، در برابر احزاب توده ای، تمرکز قدرت اجرایی، قطبی شدن اجتماعی و دگرگونی حاکمیت، کفایت خود را از دست داد. هدف پژوهش، تبیین پیدایش مفهوم «قانون اساسی مادی» در اروپای میان دوجنگ و نسبت آن با بحران قدرت موسس، تحول دولت و نظم نهادی است. پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و رویکرد تاریخی مفهومی انجام شده است. نظریه کوستانتینو مورتاتی در عرصه منازعه نظری میان کلسن، اشمیت، اسمند و هلر بازخوانی می شود تا قانون اساسی نه فقط به مثابه متن، بلکه به عنوان نقطه تلاقی هنجار، قدرت، نهاد و جامعه فهم شود. یافته ها نشان می دهد نظریه مورتاتی، با وجود پیوند با بستری تاریخی و سیاسی مسئله دار، امکانی برای عبور از دوگانه هنجارگرایی کلسنی و تصمیم گرایی اشمیتی فراهم می کند. قانون اساسی مادی نزد او نه نفی قانون اساسی صوری است و نه تسلیم در برابر واقعیت خام قدرت؛ بلکه ناظر به سطح نهادی و اجتماعی پشتیبان متن قانون اساسی است. اهمیت نظریه قانون اساسی مادی در آشکارسازی شکاف میان قانون اساسی نوشته و واقعیت نهادی قدرت است. این نظریه نشان می دهد قانون اساسی بدون پشتوانه نهادی و اجتماعی، به متنی معتبر اما کم اثر تبدیل می شود. با این حال، قانون اساسی مادی فقط هنگامی در خدمت قانون اساسی گرایی است که با حاکمیت قانون، تفکیک قوا، حقوق بنیادین و پاسخگویی همراه شود. دستاورد اصلی مورتاتی، گشودن راهی به سوی «قانون اساسی گرایی نهادمند» است.
کلیدواژه ها:
نویسندگان
مهدی مرادی برلیان
استادیار گروه حقوق عمومی و بین الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :