مدل مفهومی وزن دهی روانی به رویدادهای استرس زا و تبیین سازوکار آن بر اساس منابع اسلامی

استرس یکی از مهم ترین پدیده های روان شناختی معاصر است، اما تفاوت چشمگیر انسان ها در تجربه استرس نشان می دهد که شدت استرس را نمی توان صرفا بر اساس ویژگی های عینی رویدادها تبیین کرد. هدف پژوهش بررسی احادیثی است که سازوکار تفاوت تجربه استرس در افراد را بیان می کنند. این پژوهش با روش پژوهش معکوس که برای استخراج پایه های منطقی گزاره های دینی طراحی شده انجام شد؛ بدین شکل که پژوهش از گزاره حدیثی شروع و تا کشف لایه منطقی و زیرساخت روانی آن ادامه می یابد. یافته های پژوهش نشان می دهد که شدت تجربه استرس تابع سازوکاری تعاملی است که در آن مجموعه ای از عوامل شناختی عاطفی در تعیین وزن ادراک شده مشکلات نقش دارند. بر این اساس، می توان چیزی به نام ترازوی استرس را بازشناخت که وزن مشکلات را مشخص می سازد. این ترازو، پنج سازوکار اصلی وزن دهی را به عنوان تعیین کننده های وزن روانی مشکلات معرفی می کند: تعلق عاطفی، لذت جویی، نقطه سنجش، حقانیت و دیده شدگی. این عوامل از طریق تاثیر بر سامانه ارزیابی، وزن روانی مشکلات و در نتیجه شدت استرس را افزایش یا کاهش می دهند. نتایج پژوهش این که می توان با مداخله در این پنج عامل، وزن استرس را کاهش یا افزایش داد. همچنین، مدل ترازوی استرس می تواند چارچوبی مفهومی برای پژوهش های آینده در روان شناسی استرس، طراحی مداخلات درمانی، ارتقای تاب آوری و تحلیل دینی روان شناختی تجربه رنج فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

استرس ، ترازوی استرس ، ترازوی تعاملی ، پژوهش معکوس ، روانشناسی اسلامی