ساخت و بررسی ویژگی های روان سنجی پرسشنامه معنویت در خانواده بر اساس قرآن کریم

خانواده در منظومه معارف قرآنی کانون رشد و تعالی معنوی است؛ با این حال، ابزارهای سنجش موجود غالبا بر مبانی معرفت شناسی غربی استوار بوده و از ارزیابی پویایی های معنوی خاص فرهنگی در بافت خانواده های اسلامی ناتوان اند. پژوهش حاضر با هدف پر کردن این خلا نظری و ابزاری، اقدام به بررسی ویژگی های روان سنجی و اعتباریابی «پرسشنامه معنویت در خانواده بر اساس قرآن کریم» (Quran-SFQ) نمود. بدین منظور، در یک طرح پیمایشی-مقطعی، نسخه اولیه ابزار تدوین و پس از احراز روایی صوری و محتوایی، نسخه نهایی با ۵۴ گویه بر روی نمونه ای ۵۳۸ نفری از والدین شهرهای قم و مشهد اجرا گردید. یافته ها نشان داد که ساختار پنج عاملی شامل باورهای معنوی، فعالیت های معنوی، مسئولیت پذیری معنوی، مراقبت های معنوی و فضای معنوی از برازش مطلوبی در تحلیل عاملی تاییدی برخوردار است (ریشه میانگین مربعات خطای برآورد= ۰.۰۷۷ و شاخص برازش تطبیقی= ۰.۹۵). همچنین ضریب آلفای کرونباخ برای کل مقیاس (۰.۹۵) و خرده مقیاس ها (۰.۷۴ تا ۰.۹۰) حاکی از پایایی بالای ابزار بود. شواهد مربوط به روایی واگرا و همگرا نیز از طریق ماتریس همبستگی مولفه ها تایید شد. نتایج نشان می دهد این پرسشنامه ۵۴ گویه ای، ابزاری معتبر و پایا برای سنجش ابعاد چندگانه معنویت در بافت خانواده اسلامی است و می تواند در پژوهش های بالینی و تربیتی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

معنویت در خانواده ، قرآن کریم ، روان سنجی ، تحلیل عاملی تاییدی ، پرسشنامه معنویت خانواده