ساخت و اعتباریابی مقیاس هویت قومی- زبانی و رابطه آن با حرمت خود در جمعیت دانشجویی

زبان قومی یکی از مولفه های بنیادین هویت فرهنگی است که نقش مهمی در شکل گیری حرمت خود و بهزیستی روان شناختی افراد در جوامع چندزبانه دارد. هدف این پژوهش، ساخت و اعتباریابی مقیاس هویت قومی–زبانی و بررسی رابطه آن با حرمت خود در دانشجویان ایرانی بود. این مطالعه توصیفی–مقطعی بر روی ۶۹۰ دانشجو انجام شد که به روش نمونه گیری در دسترس و از طریق فراخوان اینترنتی انتخاب شدند. داده ها با استفاده از مقیاس هویت قومی–زبانی طراحی شده و مقیاس حرمت خود گردآوری شد. پس از تدوین اولیه ۳۵ گویه و بررسی روایی محتوایی و صوری، نسخه نهایی ۲۵ گویه ای مقیاس اجرا شد. تحلیل عاملی اکتشافی پنج عامل شامل دانش قومی–زبانی، تعلق قومی–زبانی، عزت نفس قومی–زبانی، کاربرد زبان قومی و حفظ و انتقال زبان قومی را استخراج کرد که در مجموع ۷۹/۸۶ درصد از واریانس کل را تبیین نمود. نتایج تحلیل عاملی تاییدی نیز برازش مطلوب مدل را تایید کرد. پایایی مقیاس از طریق آلفای کرونباخ (۰/۹۱)، پایایی ترکیبی (۰/۹۵) و بازآزمایی (۰/۷۶) تایید شد. همچنین، روایی ملاکی همگرا از طریق همبستگی و قدرت پیش بینی مثبت حرمت خود و روایی تشخیصی با تفکیک سطوح مختلف کاربرد زبان قومی تایید گردید. یافته ها نشان می دهد مقیاس هویت قومی–زبانی ابزاری چندبعدی با روایی و پایایی مناسب است که قابلیت کاربرد در پژوهش ها و مداخلات روان شناختی و فرهنگی را دارد و این مفهوم می تواند به تقویت حرمت خود و انسجام هویتی در دانشجویان جوامع چندزبانه کمک کند.

کلیدواژه ها:

زبان قومی ، حرمت خود ، روان سنجی ، هویت قومی–زبانی