واکاوی تجارب متاهلین ایرانی از شکست زوج درمانی شناختی - رفتاری

پژوهش حاضر با هدف واکاوی تجارب متاهلین ایرانی از شکست فرایند زوج درمانی شناختی-رفتاری انجام شد. محور اصلی این کاوش، شناسایی عوامل بازدارنده ای بود که در بستر خاص فرهنگی-اجتماعی ایران، شکست این رویکرد درمانی را از نگاه مراجعان شکل می دهد. این پژوهش کیفی در سال های ۱۴۰۲-۱۴۰۳ با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام گردید. نمونه گیری به روش هدفمند از میان مراجعان کلینیک های مستقل شهر تهران صورت پذیرفت و ۹ شرکت کننده انتخاب شدند. فرآیند نمونه گیری تا رسیدن به اشباع داده ها ادامه یافت و داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته جمع آوری شد. تحلیل داده ها بر اساس روش نظام مند براون و کلارک (۲۰۱۶) انجام شد. این پژوهش نشان داد شکست زوج درمانی شناختی-رفتاری در ایران، پیامد یک چرخه معیوب است که در آن، ناتوانی درمانگر در مدیریت جلسه، نداشتن دانش تخصصی و خودآگاهی پایین، با ضعف در توانمندی های تخصصی زوج درمانی مانند نقض اصول اخلاقی، بی توجهی به ساختار درمان، افراط در تکالیف و پایش نکردن پیشرفت، درهم می آمیزد. این عوامل زمانی که با ویژگی های بازدارنده زوجین نظیر درمان جویی اجباری، مسئولیت گریزی و ازهم گسیختگی مرزهای زوجی همراه می شود، به پیامدهایی چون تشدید ناامیدی، اسنادهای منفی و قطع درمان می انجامد. این یافته ها بر ضرورت افزایش توانمندی های پایه و تخصصی درمانگران، غربال گری نشانگان منفی پیش آگهی و بومی سازی هوشمندانه پروتکل ها تاکید می کنند.

کلیدواژه ها:

زوج درمانی شناختی - رفتاری ، شکست درمان ، پژوهش کیفی ، تحلیل مضمون