مطالعه راهبردهای فرهنگی در مداخلات روانی اجتماعی برای افراد غیربومی در تبریز

پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش عوامل فرهنگی در اثربخشی مداخلات روانی–اجتماعی برای مهاجران غیربومی در شهر تبریز انجام شد؛ شهری که طی سال های اخیر با افزایش جمعیت مهاجران داخلی و خارجی، با چالش های نوظهور در حوزه سازگاری فرهنگی، سلامت روان و انسجام اجتماعی مواجه شده است. جامعه پژوهش را ۱۵ مشارکت کننده از سه گروه اصلی تشکیل داد: گروه P (متخصصان روان شناسی، مشاوره، هنردرمانی و بهداشت روان)، گروه S (صاحب نظران فرهنگی–اجتماعی مانند جامعه شناسان، مردم شناسان، مدرسین دانشگاه و فعالان فرهنگی)، و گروه K (فعالان میدانی شامل مددکاران اجتماعی، مربیان، برنامه ریزان شهری و اعضای NGOها). این افراد به دلیل تجربه عملی و بینش عمیق نسبت به مداخلات روانی–اجتماعی در بافت های چندفرهنگی انتخاب شدند. داده ها با استفاده از مصاحبه های نیمه ساختاریافته گردآوری و با روش تحلیل تماتیک شش مرحله ای براون و کلارک تحلیل شد. نتایج نشان داد که چهار تم اصلی شامل «درک و احترام به بافت فرهنگی–مذهبی»، «چالش ها و راهبردهای ارتباطی»، «توانمندسازی و مشارکت جامعه محور» و «الزامات سیستمی و حرفه ای» در ادراک متخصصان مشترک است. شواهد حاکی از آن است که موانعی همچون تفاوت های زبانی، تابوهای فرهنگی، نبود میانجی فرهنگی، ضعف آموزش شایستگی فرهنگی در متخصصان و کمبود هماهنگی نهادی اثربخشی مداخلات را کاهش می دهد. در مقابل، استفاده از زبان و نمادهای بومی، مشارکت رهبران محلی، بهره گیری از ابزارهای غیرکلامی (هنر، داستان، موسیقی)، فعال سازی ظرفیت های درونی جامعه مهاجر و طراحی سیاست های کلان فرهنگی می تواند میزان اعتماد، مشارکت و سازگاری اجتماعی مهاجران را بهبود بخشد.

کلیدواژه ها:

مداخلات روانی–اجتماعی ، سازگاری فرهنگی ، شایستگی فرهنگی ، مهاجرین غیربومی ، میانجی فرهنگی ، توانمندسازی جامعه محور