از الهیات طبیعی تا طبیعت گرایی و بازگشت دوباره

این مقاله به بررسی سیر تاریخی و تحلیلی تقابل میان خداباوری و طبیعت گرایی می پردازد و نشان می دهد که چگونه طبیعت گرایی، با تکیه بر دستاوردهای علوم جدید، به تدریج جایگزین الهیات طبیعی به عنوان جهان بینی غالب در فضای آکادمیک شد. این گذار از طریق چهار سطح چالش دنبال می شود: از تعارض علم با متون مقدس تا نفی فاعلیت و مشیت خاص الهی، انکار نیاز به آفریدگار پس از داروین، و نهایتا تلاش برای تبیین طبیعت گرایانه کامل انسان. با این حال، استدلال اصلی مقاله این است که این پیروزی نهایی نیست. در دهه های اخیر، طبیعت گرایی خود با چالش های مفهومی و تجربی ژرفی روبرو شده که دو رکن اساسی آن (یعنی فیزیکالیسم و نفی غایتمندی حقیقی) را متزلزل می کند. از یک سو، در تبیین جهان انسانی، پدیده هایی همچون آگاهی (مسئله دشوار)، حیث التفاتی، اراده آزاد و عقلانیت در برابر تقلیل گرایی فیزیکالیستی مقاومت می کنند. از سوی دیگر، پیش فرض های طبیعت گرایی درباره جهان طبیعی نیز با یافته های جدید در کیهان شناسی (آغازمندی جهان و تنظیم ظریف) و زیست شناسی (پیچیدگی حیات و شواهد غایتمندی) به لرزه درآمده است. در نهایت، مقاله نتیجه می گیرد که این چالش ها نه تنها اعتبار طبیعت گرایی فراگیر را تضعیف می کنند، بلکه راه را برای بازگشتی دوباره به نوعی الهیات طبیعی متکی بر شواهد علمی و عقلانی هموار می سازند.

کلیدواژه ها:

طبیعت گرایی ، الهیات طبیعی ، داروینیسم ، علم مدرن