علم حضوری و هسته واقع نمای باور دینی: ارزیابی استدلال های تکاملی ابطالگر (EDAs) در حکمت متعالیه

ظهور علوم شناختی دین و شناسایی مکانیسم های شناختی دخیل در شکل گیری باورهای دینی، زمینه ساز چالشی معرفت شناختی با عنوان استدلال های تکاملی ابطالگر (EDAs) شده است. این استدلال ها مدعی اند که باورهای دینی، محصول مکانیسم هایی هستند که برای بقا (نه کشف حقیقت) تکامل یافته اند و از این رو فاقد توجیه معرفتی اند. هدف این پژوهش، صورت بندی پاسخی مبنایی به این چالش با محوریت نظریه علم حضوری در حکمت متعالیه است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی است و داده ها از منابع کتابخانه ای گردآوری شده اند. یافته های پژوهش نشان می دهد که EDAs بر پیش فرض بازنمایی گرایی استوارند؛ یعنی فرض می کنند باور دینی از سنخ تصویرسازی ذهنی است. اما در حکمت متعالیه، هسته واقع نمای باور دینی بر علم حضوری نفس به فقر وجودی و وابستگی ذاتی اش به مبدا هستی استوار است. این علم حضوری، بر خلاف معرفت حصولی، از سنخ بازنمایی و محصول سازوکارهای واسطه مند شناختی نیست و از این رو در معرض ابطال تکاملی قرار نمی گیرد. بنابراین، EDAs تنها لایه حصولی و التفاتی باور دینی را هدف می گیرند و هسته حضوری آن از قلمرو شمول این استدلال ها بیرون می ماند.

کلیدواژه ها:

استدلال های تکاملی ابطالگر ، علم حضوری ، حکمت متعالیه ، علوم شناختی دین ، فقر وجودی