آزادی و جبر روان شناختی در روان درمانی پویشی کوتاه مدت پرفشار اگزیستانسیال (EISTDP): یک بررسی نظری

رابطه میان آزادی اراده و جبر روان شناختی از مسائل بنیادین در فهم رفتار انسان و فرایند تغییر در روان درمانی به شمار می رود. پژوهش حاضر با هدف بررسی نظری این رابطه در چارچوب روان درمانی پویشی کوتاه مدت پرفشار اگزیستانسیال (EISTDP)، با تاکید بر نقش فرایندهای ناهشیار، دفاع های روان شناختی و نظام سازه های شخصی انجام شده است. این پژوهش از نوع نظری مفهومی است و با اتکا به مطالعه و تحلیل گزینشی منابع علمی مرتبط با آزادی اراده، عاملیت روان شناختی، فرایندهای ناهشیار، دفاع های روان شناختی و نظریه سازه های شخصی صورت گرفته است. تحلیل مفهومی نشان می دهد که محدودیت های روان شناختی انتخاب را می توان در پیوند احتمالی میان نظام سازه های شخصی، تعارض های هیجانی و فرایندهای دفاعی تبیین کرد. بر این اساس، برخی سازه های شخصی ممکن است در شرایط خاص، علاوه بر سازمان دهی معنا و پیش بینی تجربه، واجد کارکردهای دفاعی نیز باشند و از این طریق، دسترسی فرد به برخی گزینه های رفتاری را محدود یا پذیرش آن ها را دشوار سازند. در مقابل، آگاهی از این فرایندها و شناخت الگوهای ناهشیار و دفاعی می تواند زمینه گسترش ظرفیت انتخاب و تقویت عاملیت روان شناختی را فراهم آورد. چارچوب نظری پیشنهادی، عاملیت روان شناختی را بر اساس ظرفیت فرد برای تشخیص، ارزیابی و انتخاب میان گزینه های رفتاری بررسی می کند، بی آنکه درباره وجود یا فقدان آزادی اراده موضعی قطعی اتخاذ کند. در نهایت، روابط مطرح شده، به ویژه پیوند میان سازه های شخصی، کارکردهای دفاعی و ظرفیت انتخاب، در حد فرضیه های نظری باقی می مانند و اعتبارسنجی آن ها مستلزم انجام پژوهش های تجربی است.

کلیدواژه ها:

Free Will ، Psychological Determinism ، Psychological Agency ، Existential Intensive Short-Term Dynamic Psychotherapy (EISTDP) ، Personal Construct Theory. ، آزادی اراده ، جبر روان شناختی ، عاملیت روان شناختی ، روان درمانی پویشی کوتاه مدت پرفشار اگزیستانسیال ، نظریه سازه های شخصی.