توزیع ترکیبات زیست فعال در اندام های مختلف گیاه کبر (Capparis spinosa L.) و تغییرات آن ها در طی رسیدگی میوه در جمعیت شهرستان بیضا، استان فارس
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 21
فایل این مقاله در 16 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_JRPSM-4-3_005
تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405
چکیده مقاله:
سابقه و هدف: کبر (Capparis spinosa L.) یکی از مهم ترین گیاهان دارویی مناطق خشک و نیمه خشک است که به دلیل دارا بودن طیف گسترده ای از ترکیبات زیست فعال، از جایگاه ویژه ای در صنایع دارویی، غذایی و آرایشی-بهداشتی برخوردار است. با وجود اهمیت این گونه، اطلاعات مربوط به نحوه توزیع ترکیبات بیوشیمیایی و فیتوشیمیایی در اندام های مختلف و مراحل گوناگون رسیدگی میوه در بسیاری از رویشگاه های ایران، از جمله شهرستان بیضا، محدود است. ازاین رو، پژوهش حاضر با هدف مقایسه ویژگی های بیوشیمیایی و فیتوشیمیایی برگ، غنچه، گل، دمگل و میوه در سه مرحله نارس، نیمه رسیده و کاملا رسیده، به منظور شناسایی مناسب ترین اندام برای بهره برداری دارویی و صنعتی انجام شد.مواد و روشها: نمونه های گیاه کبر از یک جمعیت طبیعی واقع در شهرستان بیضا، استان فارس، طی فصل گلدهی و میوه دهی جمع آوری شدند. آزمایش در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با هفت سطح شامل برگ، غنچه، گل کامل، دمگل، میوه نارس، میوه نیمه رسیده و میوه کاملا رسیده و سه تکرار اجرا شد. پس از خشک کردن نمونه ها و تهیه عصاره متانولی ۷۰ درصد، ارزیابی فعالیت آنتی اکسیدانی نمونه ها، با استفاده از آزمون مهار کردن رادیکال های آزاد با استفاده از DPPHانجام شد. میزان ترکیبات فنلی کل با استفاده از معرف فولین–سیوکالتئو انجام شد و نتایج به صورت میلی گرم معادل گالیک اسید در هر گرم وزن خشک نمونه اندازه گیری شد. تعیین مقادیر فلاون ها و فلاونول ها و فلاونوئیدها بر اساس روش رنگ سنجی با استفاده از معرف کلرید آلومینیوم انجام شد و از کوئرستین به عنوان استاندارد استفاده گردید. تعیین محتوای تانن کل، با استفاده از روش رنگ سنجی مبتنی بر معرف وانیلین اسیدکلریدریک انجام شد و نتایج به صورت میلی گرم معادل کاتکین در هر گرم وزن خشک نمونه گزارش گردید. مقدار کربوهیدرات کل، بر اساس روش رنگ سنجی با استفاده از معرف آنترون و گلوکز خالص به عنوان استاندارد اندازه گیری شد. داده ها پس از بررسی پیش فرض های آماری با تجزیه واریانس مورد ارزیابی قرار گرفتند و مقایسه میانگین ها با آزمون توکی در سطح احتمال پنج درصد انجام شد. همچنین، برای بررسی روابط بین صفات از ضریب همبستگی پیرسون و برای تعیین میزان شباهت اندام های مختلف از تجزیه خوشه ای بر اساس فاصله اقلیدسی و داده های استانداردشده استفاده شد.یافتهها: نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اختلاف بین اندام های مختلف از نظر تمامی صفات مورد بررسی در سطح احتمال یک درصد معنی دار بود. بیشترین فعالیت آنتی اکسیدانی (۲۰/۹۰ درصد) در غنچه مشاهده شد، در حالی که برگ دارای بیشترین میزان ترکیبات فنلی کل (۷۴/۱۷ میلی گرم معادل اسید گالیک در گرم وزن خشک)، فلاونوئید کل (۹۷/۲۳ میلی گرم معادل کوئرستین در گرم وزن خشک) و فلاون ها و فلاونول ها (۹۵/۵ میلی گرم معادل کوئرستین در گرم وزن خشک) بود. بیشترین مقدار تانن در گل (۱۹/۱ میلی گرم معادل کاتچین در گرم وزن خشک)، برگ (۱۵/۱ میلی گرم معادل کاتچین در گرم وزن خشک) و میوه کاملا رسیده (۱۰/۱ میلی گرم معادل کاتچین در گرم وزن خشک) به دست آمد که از نظر آماری اختلاف معنی داری با یکدیگر نداشتند. در مقابل، میوه کاملا رسیده بیشترین مقدار کربوهیدرات (۶۷/۳۰۲ میلی گرم معادل گلوکز در گرم وزن خشک) را نشان داد و طی فرآیند رسیدگی، مقدار کربوهیدرات روندی افزایشی و اغلب ترکیبات فنلی روندی کاهشی داشتند. نتایج تحلیل همبستگی بیانگر وجود ارتباط مثبت و معنی دار بین فعالیت آنتی اکسیدانی و فلاونوئید کل، فلاون ها و فلاونول ها و ترکیبات فنلی کل بود. همچنین، فنل کل با فلاونوئید کل و فلاونوئید کل با فلاون ها و فلاونول ها همبستگی مثبت و بسیار قوی داشتند، در حالی که کربوهیدرات با فنل کل و فلاونوئید کل همبستگی منفی و معنی داری نشان داد. نتایج تجزیه خوشه ای نیز اندام های مورد بررسی را بر اساس شباهت ترکیبات بیوشیمیایی و فیتوشیمیایی در گروه های مجزا طبقه بندی کرد و جدایی مشخص اندام های رویشی و زایشی از مراحل مختلف رسیدگی میوه را نشان داد.نتیجه گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که نوع اندام و مرحله رشد، نقش تعیین کننده ای در تجمع متابولیت های اولیه و ثانویه در گیاه کبر دارند. گل، برگ و غنچه به دلیل دارا بودن مقادیر بالای ترکیبات فنلی، فلاونوئیدی و فعالیت آنتی اکسیدانی، مناسب ترین اندام ها برای استخراج ترکیبات زیست فعال و کاربرد در صنایع دارویی، غذایی و آرایشی-بهداشتی هستند، در حالی که میوه کاملا رسیده از نظر تجمع کربوهیدرات برتری دارد. این یافته ها می تواند مبنای علمی مناسبی برای انتخاب اندام و زمان برداشت بهینه در بهره برداری از این گونه ارزشمند دارویی فراهم کند.
کلیدواژه ها:
نویسندگان
سعیده محتشمی
استادیار گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه جهرم، جهرم، ایران
عسکر غنی
دانشیار گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه جهرم، جهرم، ایران.
حسین احتشامی
دانشجوی سابق کارشناسی ارشد، گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :