بازخوانی تطبیقی مفهوم عدالت در فقه و فلسفه اسلامی و غربی

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 28

فایل این مقاله در 34 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JPURD-4-7_011

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

«عدالت» مفهومی محوری در اندیشه اسلامی و شیعی است که در عرصه های تکوین و تشریع، نقش بنیادینی در سامان دهی نظام اجتماعی و سیاسی دارد. این پژوهش با هدف بازخوانی تطبیقی جایگاه عدالت در فقه سیاسی شیعه، فلسفه اسلامی و سنت فلسفی غرب انجام شده است. مسئله تحقیق این است که عدالت چگونه در فقه سیاسی شیعه به مشروعیت بخشی به قدرت و تضمین کرامت انسانی کمک می کند؟ و در مقایسه با سنت فلسفی غرب چه تفاوت ها و اشتراکاتی دارد؟ پرسش های اصلی پژوهش عبارت اند از: کارکردهای معرفتی و عملی عدالت در فقه سیاسی شیعه چیست؟ تفاوت ها و شباهت های مفهوم عدالت در فلسفه اسلامی و فلسفه غرب چیستند؟ روش تحقیق این مقاله تحلیلی - تطبیقی است. یافته ها نشان می دهد عدالت در فقه سیاسی شیعه، در جایگاه شاخص راهبردی مشروعیت قدرت و ابزار پیشگیری از ظلم و استبداد عمل می کند. عدالت در حکمت متعالیه، با پیوند عقل نظری و عملی، هماهنگی میان مراتب وجود و ساختار جامعه تلقی می شود. در فلسفه غرب، عدالت از هماهنگی قوای نفس افلاطون تا ابعاد حقوقی، توزیعی و رویه ای مدرن تحول یافته است. مقایسه تطبیقی این سه سنت، امکان فهم چندبعدی عدالت در بسترهای دینی، فلسفی و حقوقی را فراهم می آورد و افق های جدیدی برای مطالعات بینارشته ای در این حوزه می گشاید.

نویسندگان

حسین نورالدینی

استادیار گروه فقه و حقوق، دانشگاه عدالت تهران، تهران، ایران

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • قرآن کریم ...
  • امام خمینی، روح الله. ۱۳۸۵. صحیفه امام. ۲۲ ج. چاپ ...
  • امام خمینی، روح الله. ۱۴۲۱ ق. کتاب البیع. قم: موسسه ...
  • امام خمینی، روح الله. ۱۳۷۹. تحریرالوسیله. قم: موسسه تنظیم و ...
  • انصاری، مرتضی. ۱۳۷۴. کتاب المکاسب. چاپ سوم. قم: دهاقانی ...
  • باقرزاده مشکی باف، محسن. ۱۴۰۴. «گذار از عدالت اخلاقی به ...
  • حقیقت، صادق. ۱۳۷۶. «اصول عدالت سیاسی (مقاله پژوهشی حوزه)». نقد ...
  • خالقی، ابوالفتح و عدالت دخت. ۱۴۰۴. «عدالت قضایی در قوانین ...
  • راغب اصفهانی، ابوالفرج. ۱۴۱۶ ق. المفردات فی غریب القرآن. بیروت: ...
  • راولز، جان. ۱۳۸۷. نظریه عدالت. ترجمه سیدمحمدکمال سروریان و مرتضی ...
  • سلیمانی، عباس و محمدعلی راغبی. ۱۳۹۸. «بررسی فقهی قاعده عدالت ...
  • صدر، سیدمحمدباقر. ۱۴۱۹ ق. خلافه الانسان و شهاده الانبیاء. بیروت: ...
  • طاهری، ابوالقاسم. ۱۳۷۴. تاریخ اندیشه های سیاسی در غرب. تهران: ...
  • طباطبایی، سیدمحمدحسین. ۱۳۷۴. تفسیر المیزان. ترجمه سیدمحمدباقر موسوی همدانی. قم: ...
  • طباطبایی یزدی، سیدمحمدکاظم. ۱۴۲۴ ق. العروه الوثقی. قم: موسسه النشر ...
  • عبدالرضایی دستگردی، محمد. ۱۴۰۳. «ماهیت و جایگاه عدالت اجتماعی در ...
  • عمید، حسن. ۱۳۶۴. فرهنگ عمید. تهران: امیرکبیر ...
  • عنایت، حمید. ۱۴۰۱. بنیاد فلسفه سیاسی در غرب از هراکلیت ...
  • غزالی، محمد بن محمد. ۱۳۷۳. احیاء علوم الدین. ترجمه مویدالدین ...
  • غنی نژاد، موسی. ۱۳۷۹. «عدالت، عدالت اجتماعی و اقتصاد». فصلنامه ...
  • فارابی، محمد بن محمد. ۱۳۷۹. اندیشه های اهل مدینه فاضله. ...
  • فاضل لنکرانی، محمد. ۱۴۲۴ ق. تفصیل الشریعه فی شرح تحریر ...
  • بازخوانی موضوع نظریه عدالت در فقه سیاسی امامیه و نسبت سنجی آن با عدالت اجتماعی در خوانش معاصر [مقاله ژورنالی]
  • فوزی، یحیی. ۱۳۸۶. اندیشه سیاسی امام خمینی. چاپ پنجم. قم: ...
  • کاتوزیان، ناصر. ۱۳۸۸. «اصول عدالت سیاسی». نقد و نظر، ش ...
  • کاظمی، بهرام. ۱۳۸۱. عدالت در نظام سیاسی اسلام. تهران: موسسه ...
  • لنگرودی، محمدجعفر. ۱۳۸۱. مبسوط در ترمینولوژی حقوق. تهران: گنج دانش ...
  • محقق اردبیلی، احمد. ۱۴۱۸ ق. مجمع الفائده و البرهان. بیجا: ...
  • محمدی مقدم، پریسا، حسن بادینی و جواد نیک نژاد آرانی. ...
  • مسجدجامعی، محمد. ۱۳۸۵. زمینه های تفکر سیاسی در قلمرو تشیع ...
  • مطهری، مرتضی. ۱۳۷۶. عدل الهی. تهران: صدرا ...
  • مطهری، مرتضی. ۱۳۸۱. اندیشه سیاسی آیت الله مطهری. قم: بوستان ...
  • مطهری، مرتضی. ۱۳۹۰. مجموعه آثار. تهران: صدرا ...
  • معین، محمد. ۱۳۸۶. فرهنگ معین. تهران: ادنا ...
  • موسوی خویی، ابوالقاسم. [بی تا]. التنقیح فی شرح العروه الوثقی. ...
  • نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد. ۱۳۷۴. اخلاق ناصری. ویراستاران مجتبی ...
  • نوری، حسن و جمیله اخیانی. ۱۳۸۱. فرهنگ بزرگ سخن. ج ...
  • واعظی، احمد. ۱۴۰۱. «ارکان نظریه ارزش اخلاقی فراگیر و خودبسنده ...
  • نمایش کامل مراجع