تحلیل تطبیقی عوامل ارتقای رتبه کلان شهر تهران در رتبه بندی های جهانی

در دهه های اخیر، رتبه بندی های جهانی شهرها به ابزاری کلیدی برای سنجش رقابت پذیری، جذب سرمایه گذاری و جایگاه بین المللی شهرها تبدیل شده اند. این رتبه بندی ها با تمرکز بر شاخص های مختلفی مانند کیفیت زندگی، پایداری، قدرت اقتصادی و نوآوری، شهرها را در چارچوبی مقایسه ای ارزیابی می کنند. بر اساس ادبیات موجود، حکمرانی کارآمد، اقتصاد پایدار، سرمایه انسانی و کیفیت زیرساخت های شهری از مهم ترین عوامل تاثیرگذار بر جایگاه شهرها در رتبه بندی های جهانی هستند. پژوهش حاضر با استفاده از روش تحلیل تطبیقی کیفی - کمی (QCA) به بررسی عوامل موثر بر جایگاه تهران در رتبه بندی های شاخص: شهرهای جهانی GCI)) چشم انداز جهانی شهرها (GCO)، شاخص رقابت پذیری شهری جهان (GUCR) و شاخص زیست پذیری جهانی (GlI) پرداخته است. در این راستا آخرین رتبه بندی های انجام شده (۲۰۲۰-۲۰۲۴) توسط نهادهای مربوطه موردبررسی قرار گرفت. یافته های تحقیق نشان می دهد که تهران در شاخص های کلیدی حکمرانی، محیط زیست و رفاه فردی عملکرد نامطلوبی دارد که منجر به رتبه پایین این کلان شهر در GCO و GlI شده است. تحلیل QCA نشان داد که اقتصاد پایدار، نوآوری و زیرساخت های کارآمد عوامل کلیدی موفقیت در رقابت پذیری شهری هستند. در مقابل، ضعف در حکمرانی، سیاست های اقتصادی ناکارآمد و کیفیت پایین زندگی شهری، چالش های اصلی تهران در ارتقای جایگاه جهانی آن محسوب می شوند. بر این اساس، بهبود وضعیت تهران در رتبه بندی های جهانی مستلزم اصلاحات اساسی در حکمرانی، توسعه اقتصاد دانش بنیان، بهبود زیرساخت ها و ارتقای کیفیت زندگی شهری است.

کلیدواژه ها:

تحلیل تطبیقی کیفی - کمی (QCA) ، رتبه بندی جهانی شهرها ، رقابت پذیری شهری ، زیست پذیری ، نوآوری