واکاوی نظم عمومی بین المللی در پرتوی آرای دیوان بین المللی دادگستری

نظم عمومی بین المللی از مفاهیم چالشی حقوق بین الملل است که از نظر طرح دیدگاه های متعارض در خصوص چیستی آن، محل توجه است. دو دیدگاه قاعده محور و ارزش محور در خصوص نظم عمومی بین المللی در نظام حقوق بین الملل ارائه شده است. با بررسی دیدگاه های مختلف و تحلیل ویژگی های حاکم بر مفهوم نظم عمومی بین المللی، می توان گفت که این مفهوم دارای دو بعد اساسی حقوقی و جامعه شناختی است و نمی توان آن را محدود به اصول و قواعد حقوقی و یا صرف ارزش های نسبی دانست. در این نوشتار سعی بر آن است که با ملاحظه رویه قضایی دیوان بین المللی دادگستری، ضمن شناسایی مبانی نظم عمومی بین المللی، به ارائه تعریف آن در نظام حقوق بین الملل بپردازیم. پرسش اصلی پژوهش حاضر این است که دیوان نظم عمومی بین المللی را بر چه مبنا یا مبانی ای استوار می داند؟ نتیجه اینکه نظم عمومی بین المللی در رویه دیوان از دو مبنای دولت محور و انسان محور پیروی می کند. بر این اساس، تعریف ارائه شده از نظم عمومی بین المللی حاکی از آن حالت ثبات، ویژگی پایداری و روابط متعادلی است که در نتیجه رعایت قواعد امری منبعث از ارزش های انسانی و ساختاری حاکم بر جامعه بین المللی، برقرار می شود.

کلیدواژه ها:

نظم عمومی بین المللی ، دیوان بین المللی دادگستری ، جامعه بین المللی ، اصول نظم بخش بشریت