تبارشناسی گفتمان های فرهنگی جمهوری اسلامی ایران

سال انتشار: 1404
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 23

فایل این مقاله در 30 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JSFC-18-72_001

تاریخ نمایه سازی: 22 آبان 1405

چکیده مقاله:

جامعه ایران در عرصه سیاست گذاری فرهنگی همواره با چالش های مزمن، بی ثباتی راهبردی و شکاف میان هنجارهای رسمی و فضای زیست اجتماعی روبه رو بوده است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی سازوکارهای قدرتی که به شکل گیری این وضعیت فرهنگی منجر شده، تحولات گفتمان های فرهنگی در جمهوری اسلامی ایران را تبارشناسی می کند. با اتکا به چارچوب نظری و روشی میشل فوکو، این مقاله استدلال می کند که سیاست گذاری فرهنگی، شبکه ای از سازوبرگ های قدرت است که با تغییر ابژه های مداخله، به دنبال برساخت سوژه های مطلوب بوده است. پژوهش حاضر چرخه های این نزاع گفتمانی را ردیابی می کند: از استقرار قدرت مولد در گفتمان فرهنگ انقلابی (سوژه مکتبی) و غلبه ی عقلانیت بوروکراتیک در گفتمان توسعه گرایی فرهنگ (سوژه مصرف کننده) تا دگرآیینی سیاسی در گفتمان دموکراتیک سازی فرهنگ (سوژه مدنی). این مسیر با چرخش به سوی قدرت هنجاری در گفتمان مهندسی فرهنگ (سوژه مقاومت گرا) و واگذاری عرصه فرهنگ به اهالی فرهنگ در گفتمان عدم مداخله گرایی در فرهنگ (سوژه رهاشده) تداوم یافت. در نهایت، گفتمان باغبانی فرهنگ، تلاش کرد از طریق مداخله در زیست بوم فرهنگ ایرانی اسلامی و نهاد خانواده، سوژه کنشگر را بازآفرینی کند. طبق یافته های تحقیق، بحران مزمن فرهنگ در ایران، محصول عدم انطباق مستمر میان فناوری های سوژه سازی رسمی با عاملیت و سوژه مندی متکثر جامعه است.

نویسندگان

امان الله فصیحی

محقق مرکز پژوهش کاربردی اقتصادی اجتماعی قدر