روایت شناسی اذکار برگرفته از قرآن کریم و عبارات کتیبه های نگاره «گریز یوسف از اغوای زلیخا» در بوستان سعدی قاهره

نگاره «گریز یوسف از اغوای زلیخا» جزو آثار هنری پراستناد پژوهشی، چه در داخل ایران و چه خارج از آن، بوده و به دلیل وجود امضای بهزاد، از اهمیت بسزایی برخوردار است. مطالعات بسیاری از نقطه نظرات مختلف بر روی این نگاره صورت گرفته که ابهامات بسیاری را رفع کرده ، اما در حوزه ارتباط میان اذکار برگرفته از قرآن کریم، عبارات پرتکرار و اشعار شاعران مکتوب در نگاره و ارتباط آن ها با داستان نگاره تاکنون هیچ پژوهشی صورت نگرفته. نوشتار حاضر درصدد است تا به چگونگی ارتباط میان نحوه روایت کتیبه های خوشنویسی اذکار و عبارات و داستان نگاره و شخصیت های آن و دلایل دخل و تصرف هنرمند در آن ها پی ببرد. تحقیق پیش رو از نوع کیفی و به روش توصیفی  تحلیلی و تفسیری بوده و در این راستا از منابع کتابخانه ای (واقعی: کتب موجود، مجازی: تصاویر و تارنماهای مرتبط) بهره برده و طریقه شناسایی منابع از طریق مطالعه مقالات، کتب و فیش برداری آن ها و جست وجو در پایگاه های اطلاعاتی و تارنمای موزه ها و همچنین مشاهده و خوانش نگاره موردنظر صورت پذیرفته . نتایج تحقیق حاکی از آن است که بهزاد با آوردن ذکری ملهم از قرآن کریم نظیر «یا مفتح الابواب» به معنای «ای گشاینده درها» و دارای دلالت استعاری، خداوند را در صحنه حاضر دیده و مورد خطاب قرار می دهد تا با قهرمان اصلی داستان حضرت یوسف (ع) همذات پنداری کرده و برای ایشان حسن مآب بطلبد. از سویی دیگر، او تنها رابطه صرف اسماء الهی و مخاطب را نمی خواهد، بلکه مترصد است تا خدا در کانون توجه مخاطبش قرار دهد و مخاطب خود را ترغیب کند که ذکرش جنبه صرفا لفظی نداشته و با تمام وجود به خدا رو کرده و رابطه ای زنده و وجودی با خداوند داشته باشد.

کلیدواژه ها:

کلید­واژه ­ها: روایت شناسی ، اذکار قرآنی ، کمال الدین بهزاد ، یوسف ، زلیخا