درآمدی بر اصل تناسب در دادرسی

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 35

فایل این مقاله در 25 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_CLRM-30-3_007

تاریخ نمایه سازی: 21 آبان 1405

چکیده مقاله:

افزایش حجم دعاوی و محدودیت منابع دستگاه قضایی، نظام های دادرسی معاصر را با این پرسش اساسی مواجه ساخته است که چگونه می توان میان آرمان کشف حقیقت در هر پرونده و ضرورت کارایی نظام دادرسی تعادل برقرار کرد. اصل تناسب در دادرسی پاسخی به این چالش به شمار می رود و به دنبال آن است که منابع نظام قضایی (اعم از زمانی، مالی و انسانی) متناسب با ویژگی ها و شرایط هر دعوا تخصیص یابد. مقاله حاضر با هدف ارائه تصویری مقدماتی و نظام مند از اصل تناسب در دادرسی، به روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای به بررسی مفهوم، ویژگی ها و مهم ترین انتقادات وارد بر آن می پردازد. تناسب آیینیک که با دیگر برداشت های اصل تناسب در حقوق، پیوند مفهومی نزدیکی دارد (هدف وسیله)، به تدریج هویتی مستقل یافته است و دارای دو جنبه متمایز است: جنبه خرد که ناظر به رابطه تصمیمات آیینی، تشریفات و فرآیند دادرسی با اهمیت، ارزش و پیچیدگی دعاوی است و جنبه کلان که به تخصیص منابع قضایی به پرونده ها با لحاظ ظرفیت کلی نظام قضایی توجه دارد. اجرای اصل تناسب، ماهیتی مشارکتی دارد و مستلزم همکاری و مسئولیت مشترک قانون گذار، قاضی و طرفین دعواست. انتقادات نسبت به این اصل حول دو محور طرح شده اند: نخست، گسترش اختیارات قضات و وابستگی معیارها به ذهنیت قاضی؛ دوم، تهدید حاکمیت قانون و امنیت حقوقی. یافته های پژوهش نشان می دهد پذیرش اصل تناسب ناگزیر مستلزم پذیرش درجه ای محدود از پیش بینی ناپذیری در تصمیم گیری های قضایی است؛ امری که می توان آن را بهای اجتناب ناپذیر ایجاد تعادلی واقع بینانه میان کارایی نظام دادرسی، دسترسی موثر به عدالت و الزامات حاکمیت قانون دانست.

نویسندگان

مجید غمامی

دانشیار گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

محسن فخرآبادی

دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • منابع۱-۵. منابع فارسی و عربیالف) کتاب ها۱. الانصاری، شیخ مرتضی ...
  • دهخدا، علی اکبر (۱۳۸۵). لغت نامه: فرهنگ متوسط دهخدا (به ...
  • صادقی، محسن (۱۳۸۴). اصول حقوقی و جایگاه آن در حقوق ...
  • کاتوزیان، ناصر (۱۳۸۱). فلسفه حقوق (منابع حقوق). ج ۲. تهران: ...
  • ب) مقاله۵. محسنی، حسن (۱۳۸۹). فن اداره جریان دادرسی مدنی: ...
  • منابع لاتین۱. Cadiet, L., Normand, J., & Amrani‑Mekki, S. (۲۰۱۳). ...
  • Cornu, G. (۲۰۰۷). Vocabulaire juridique (۷ᵉ éd.). Paris: PUF /Quadrige ...
  • Hart, H. L. A. (۱۹۶۱). The Concept of Law. Oxford: ...
  • Philippe, X. (۱۹۹۰). Le contrôle de proportionnalité dans les jurisprudences ...
  • Sime, S. (۲۰۱۵). A practical approach to civil procedure. Oxford: ...
  • Sorabji, J. (۲۰۱۴). English Civil Justice after the Woolf and ...
  • Van Drooghenbroeck, S. (۲۰۰۱). La proportionnalité dans le droit de ...
  • Vannes, V. (۲۰۱۳). Le droit de grève : Principe de proportionnalité, ...
  • Zuckerman, A. (۲۰۱۳). Zuckerman on civil procedure: Principles of practice ...
  • B) Journal Articles۱۰. Farrow, T. C. W. (۲۰۱۲). Proportionality: A ...
  • Lacey, N. (۲۰۱۶). The metaphor of proportionality. Journal of Law ...
  • Piché, C. (۲۰۰۹–۲۰۱۰). La proportionnalité procédurale: une perspective comparative. Revue ...
  • Schlink, B. (۲۰۱۲). Proportionality in constitutional law: Why everywhere but ...
  • Waldron, J. (۲۰۰۶). The rule of international law. Harvard Journal ...
  • C) Chapters in Edited Volumes۱۵. Bauer, F. (۲۰۲۳). Proportionality in ...
  • Bossuyt, A. (۲۰۰۶). Les principes généraux du droit en droit ...
  • Fullerton, M., & Chen, W. Y. (۲۰۲۴). Summary procedures. In ...
  • Gardbaum, S. (۲۰۱۷). Positive and horizontal rights: Proportionality’s next frontier ...
  • Gaudreault‑DesBiens, J.-F. (۲۰۱۳). Le juge comme agent de migration de ...
  • Kramer, X. E., & Kakiuchi, S. (۲۰۱۶). Relief in small ...
  • Martens, P. (۱۹۹۲). L’irrésistible ascension du principe de proportionnalité. In ...
  • Morvan, P. (۲۰۰۷). Principe. Dans S. Rials & D. Alland ...
  • Parra-Herrera, N. (۲۰۲۵). Three approaches to proportionality in American legal ...
  • Petersen, C. S. (۲۰۱۴). A comparative perspective on recent Nordic ...
  • Tamanaha, B. Z. (۲۰۰۹). A concise guide to the rule ...
  • Uzelac, A. (۲۰۱۵). Evidence and the principle of proportionality: How ...
  • Van Rhee, C. H., & Uzelac, A. (۲۰۱۲). The pursuit ...
  • Voß, W. (۲۰۲۳). Proportionality in civil procedure: A different animal? ...
  • Guilmain, A. (۲۰۱۸). Le principe de proportionnalité procédurale à l’aune ...
  • Campbell v MGN Ltd, UKHL ۶۱, (۲۰۰۵) ۱ WLR ۳۳۹۴ ...
  • F) Official Reports۳۱. Jackson, L. J. (۲۰۰۹). Review of civil ...
  • Woolf, H. (۱۹۹۵). Access to justice: Interim report to the ...
  • Woolf, H. (۱۹۹۶). Access to justice: Final report to the ...
  • In Persian and Arabic۱. Ansari, M. (۲۰۰۱). Kitāb al‑Makāsib. Qom: ...
  • نمایش کامل مراجع