تحلیل ساختار فضایی میدان نقش جهان اصفهان، خوانشی برپایه نشانه شناسی اجتماعی

واکاوی نشانه شناختی فضا، مکان و عناصر معمارانه به اندازه هنرهای ادبی رواج ندارد؛ زیرا برخلاف سامانه نشانه شناختی ادبیات که همه اجزایش بیانگر و تفسیرپذیر هستند، معماری بیشتر با عناصر سازه ای و کاربردی پیوند دارد. نوشتار پیش رو، پژوهشی کیفی با رویکرد نشانه شناسی اجتماعی است که توسط ون لیوون بر اساس زبان شناسی نقش گرای هلیدی بنا شد. داده های این پژوهش به شیوه اسنادی (با مراجعه به متون پیشین) و میدانی (با مشاهده مستقیم و تفسیر ساختار بصری توسط نگارندگان) گردآوری شده است. این مجموعه سترگ افزون بر اهمیت و پیشینه تاریخی و هنری، واجد ارزش های نشانه شناختی ویژه است و هدف اصلی این پژوهش، واکاوی نشانه شناختی فضای ساختاری میدان نقش جهان اصفهان بوده که براساس تمهیدات فضا محور ذیل مفهوم ترکیب بندی در منابع نشانه شناسی اجتماعی ادراک معنای مشخصی از ساختار فضایی میدان را میسر کرده است. یافته های پژوهش معنا را با به کارگیری ضابطه های ترکیب بندی اعم از قاب بندی و استفاده از ارزش اطلاعی و برجستگی در مولفه ها مشخص کرده و آن مرجعیت عمارت کاخ عالی قاپو و بازنمایی و تسلط قدرت حاکم در تمام ساختار فضایی میدان نقش جهان بوده است.

کلیدواژه ها:

نشانه شناسی اجتماعی ، ارزش های مکان ، ساختار فضایی ، فضای شهری ، میدان نقش جهان اصفهان