تحلیل غیرخطی رابطه ی دما با نرخ رشد و نمو کرم گلوگاه انار (Ectomyelois ceratoniae) در شرایط کنترل شده ی آزمایشگاهی

مقدمه: شناخت اثر دما بر نشو و نمای کرم گلوگاه انار Ectomyelois ceratoniae Zelle، در مدیریت تلفیقی آن نقش کلیدی دارد. هدف این پژوهش، بررسی تاثیر دما بر نرخ رشد این آفت در دماهای ثابت (C۳۵°- ۱۰) تحت شرایط ثابت آزمایشگاهی (دوره نوری۱۴:۱۰ D:L، رطوبت نسبی ۵±۶۵ %) می باشد. روش­ها: برای توصیف رابطه دما با نرخ رشد، از ۱۸ مدل غیرخطی مختلف استفاده شد. ارزیابی مدل ها بر اساس معیارهای آماری ضریب تبیین (R²)، مجموع مربعات باقیمانده (RSS)، معیار حفظ اطلاعات آکائیکه(AIC)  و ضریب تبیین اصلاح شده(R²adj) انجام گرفت تا بهترین مدل برای برآورد پارامترهای دمایی کلیدی (آستانه های پایین، بالا و دمای بهینه) شناسایی شود. یافته­ ها: نتایج نشان داد که مدل چندجمله ای درجه سوم بهترین عملکرد را داشت. برازش این مدل به داده های کل دوره نابالغ، دمای بهینه(Topt)  را C° ۷۶/۲۹ و آستانه دمایی بالا (Tmax)  را C° ۸۱/۳۹ برآورد کرد. همچنین آستانه دمایی پایین(Tmin)  بر اساس بهترین مدل تخمین زننده آن (مدل بری یر-۲)، C° ۹۲/۸ تعیین شد. بیشترین نرخ رشد در محدوده دمایی C۳۳°- ۳۰ مشاهده شد و مقایسه مدل ها به طور قطعی برتری مدل چندجمله ای را نشان داد. مقایسه مدل ها نشان داد که مدل چندجمله ای، عملکرد بهتری نسبت به مدل های دیگر دارد. نتیجه ­گیری: با توجه به عملکرد برتر مدل چندجمله ای درجه سوم در برازش داده های رشدی و برآورد دقیق آستانه های دمایی، این مدل می تواند در طراحی مدل های پیش آگاهی دقیق، بهبود کارایی برنامه های مدیریت تلفیقی و بهینه سازی شرایط پرورش انبوه کرم گلوگاه انار به کار گرفته شود.

کلیدواژه ها:

آستانه های رشدی ، بیولوژی دمایی ، رشد وابسته به دما ، فنولوژی