ارائه راهبردهای ساماندهی ساختار کالبدی بازار گل شهید محلاتی تهران با رویکرد پدافند غیرعامل

زمینه و هدف: پدافند غیرعامل به عنوان راهبردی کلیدی برای کاهش آسیب پذیری زیرساخت های شهری در برابر تهدیدات طبیعی و انسان ساخت شناخته می شود. در این مطالعه برای اولین بار، اصول پدافند غیرعامل در یک بازار گل (به عنوان نمونه ای از مراکز تجمعی تجاری-خدماتی) به صورت نظام مند و کمی مورد سنجش قرار گرفته است. این پژوهش با هدف تحلیل ریسک و ارائه راهبرد ساماندهی کالبدی بازار گل شهید محلاتی تهران با رویکرد پدافند غیرعامل انجام شد. روش: مطالعه حاضر از نظر هدف، کاربردی و به لحاظ روش، کمی-توصیفی است. داده های مورد نیاز از طریق مطالعات اسنادی، مشاهده میدانی و تکمیل چک لیست های تخصصی گردآوری شد. ارزیابی ریسک با تلفیق روش های تحلیل ریسک FEMA و چارچوب RAMCAP (روش بومی سازمان پدافند غیرعامل کشور) و بر اساس سه مولفه تهدید، آسیب پذیری و پیامد انجام شد. جامعه آماری، کلیه دارایی های حیاتی مجموعه (شامل ۶۰۰ غرفه، ساختمان مدیریت، اتاق کنترل و معابر) بود. در این مطالعه برای اولین بار، اصول پدافند غیرعامل در یک بازار گل (به عنوان نمونه ای از مراکز تجاری-خدماتی پرتراکم) به صورت نظام مند و کمی مورد سنجش قرار گرفته و اعداد ریسک برای تک تک دارایی ها محاسبه شده است. یافته ها: نتایج ارزیابی ریسک نشان داد غرفه ها (با عدد ریسک ۲۲۲) و اتاق کنترل دوربین ها (با عدد ریسک ۲۰۶) در برابر تهدیداتی مانند حملات تروریستی و آشوب، در بالاترین سطح ریسک قرار دارند. مهم ترین دلایل، تراکم بسیار بالا، چیدمان نامنظم، مصالح آسیب پذیر و دسترسی های محدود در ساختار فعلی بازار است. نتیجه گیری: با توجه به سطح ریسک بالا و محدودیت های ذاتی مکان فعلی، راهبرد بهینه و پایدار، جابجایی بازار به مکانی با دسترسی مناسب و قابلیت طراحی یکپارچه بر اساس اصول پدافند غیرعامل ارزیابی می شود. در کوتاه مدت، استحکام بخشی، ساماندهی دسترسی ها و تقویت سیستم های حفاظتی و کنترلی به عنوان راهکارهای اضطراری پیشنهاد می گردد. این پژوهش را می توان الگویی برای ارزیابی ریسک و ساماندهی مراکز پرتردد مشابه دانست.

کلیدواژه ها:

Passive defense ، Physical resilience ، Urban planning ، Risk assessment ، Shahid Mahallati flower market ، پدافند غیرعامل ، تاب آوری کالبدی ، ساماندهی شهری ، ارزیابی ریسک ، بازار گل شهید محلاتی