بازتاب نهضت عاشورا در اندیشه معاصر ایران: واکاوی تطبیقی مفهوم پردازی شهادت از منظر مطهری و شریعتی

سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 28

فایل این مقاله در 29 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_HISTUDY-17-2_002

تاریخ نمایه سازی: 21 آبان 1405

چکیده مقاله:

نهضت عاشورا به مثابه یک الگوی جاودانه،خوانش های متفاوت و گاه متمایزی را در اندیشه متفکران معاصر ایران بر انگیخته است.این پژوهش با روش تطبیقی-تحلیلی و با اتکا به منابع کتابخانه‎ای و بهره‎گیری از نظریه گفتمان، به واکاوی خوانش دو متفکر تاثیرگذار،مرتضی مطهری و علی شریعتی،از مفهوم شهادت در نهضت عاشورا می پردازد. پرسش محوری آن است که با وجود اشتراک در باور به نقش انقلابی و اجتماعی عاشورا،چه عوامل و مبانی فکری موجب تمایز در مفهوم پردازی آنان از شهادت شده است. یافته ها نشان می دهد که هر دو متفکر،از منظری نظام مند اما با مبانی متفاوت، شهادت را عملی ضد استبدادی و آگاهی بخش می‎دانستند و بر نقش آن در احیا و بسیج جامعه تاکید داشتند.اما تمایز اصلی آنان در اولویت‎بندی و بستر نظری تفسیر آنان نهفته است. شریعتی با غلبه‎یابی به رویکرد انقلابی-انتقادی،شهادت را به عنوان اسلحه‎ی قیام و موتور محرکه‎‎‎ی انقلاب در برابر نظام های ستمگر معرفی نموده و بر کارکرد آن در بیداری مردم تمرکز داشت.مطهری اما در چارچوب یک نظام فکری منسجم،هر چند به ابعاد اجتماعی و سیاسی شهادت به طور جدی می پرداخت،اما آن را ذیل مفاهیم بنیادینی مانند احیای دین و عدالت جای داده و از غلبه یابی صرف تفسیر انقلابی صرف پرهیز مینمود. این مقاله نهایتا نتیجه می‎گیرد که این تفاوت در تاکید،بازتابی از دو پروژه فکری متمایز، در مواجهه با مقتضیات عصر حاضر است که شناخت آن،درک دقیق تری از صورتبندی گفتمان عاشورا در انقلاب اسلامی را ارائه می دهد.

نویسندگان

عظیمه پاینده نجف آبادی

دانشجوی دکتری، گروه تاریخ، دانشکده ادبیات، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

ابوالحسن فیاض انوش

دانشیار، گروه تاریخ، دانشکده ادبیات، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

علی اکبر جعفری

دانشیار، گروه تاریخ، دانشکده ادبیات، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • قرآن کریمساکما، ۹۵/۹۹۸/۱۳۹۴ ...
  • آشیان، زهرا، فرشته سلامی(۱۳۹۲).نفاق و منافق از دیدگاه آیت الله ...
  • آقا بخشی،علی،افشاری‎راد،مینو(۱۳۸۳).فرهنگ علوم سیاسی.تهران:چاپار ...
  • اسفندیاری،محمد(۱۳۹۵).عاشوراشناسی،تهران: نی، چ۲ ...
  • حسینی بهشتی،سید محمد(۱۳۷۸).دکتر شریعتی جستجوگری در مسیر شدن.تهران: بنیاد نشر ...
  • جعفریان،رسول(۱۳۹۱).تاملی در نهضت عاشورا.تهران: علم،چ ۲ ...
  • رضایی، جعفر(۱۳۹۲).،بررسی مقایسه ای احیای تفکر دینی از دیدگاه دکترشریعتی ...
  • سلطان محمدی،ابوالفضل(۱۳۸۶).اندیشه سیاسی علامه وحید بهبهانی.قم:موسسه بوستان کتاب ...
  • سلطانی، سید علی اصغر(۱۳۸۳). قدرت، گفتمان و زبان.تهران: نی ...
  • شریعتی،عل(بی تا الف).تشیع علوی تشیع صفوی.بی جا: بی نا ...
  • شریعتی،علی(بی تا ب).بینش تاریخی شیعه.بی جا:بی نا ...
  • شریعتی،عل(بی تا ج).،ما و اقبال. بی جا:حسینیه ارشاد با همکاری ...
  • شریعتی،علی(۱۳۶۱).حسین وارث آدم.تهران:قلم ...
  • شریعتی،علی(۱۳۸۸).حسین وارث آدم.تهران:قلم ...
  • شریعتی،علی(۱۳۶۰).چه باید کرد؟،بی جا:دفتر تنظیم و نشر آثار دکتر علی ...
  • شریعتی،علی(۱۳۹۲).فاطمه فاطمه است،تهران:چاپخش و بنیاد فرهنگی دکتر علی شریعتی. چ۲۹ ...
  • مطهری، مرتضی(بی تا).تکامل اجتماعی انسان در تاریخ.جزوه ی شماره ۸،تهران:حزب ...
  • مطهری،مرتضی(۱۳۵۲).عدل الهی،تهران:حکمت، چ ۲ ...
  • مطهری،مرتضی(۱۳۶۱ الف).قیام و انقلاب مهدی.تهران:انتشارات اسلامی ...
  • مطهری،مرتضی(۱۳۶۱ ب).حماسه حسینی.ج۱،تهران:صدرا. چ ۱مطهری،مرتضی(۱۳۷۵).حماسه حسینی. ج۳، تهران:صدرا. چ ۲۱ ...
  • مطهری،مرتضی(۱۳۸۵).ده گفتار،تهران:صدرا.چ ۲۲ ...
  • مطهری، مرتضی(۱۳۸۶).آینده انقلاب اسلامی ایران.تهران:صدرا،چ ۲۶ ...
  • مرکز اسناد انقلاب اسلامی(۱۳۷۸).شریعتی به روایت اسناد ساواک. ج۱و ۲. ...
  • پایان نامه ها:خلجی، عباس، ناسازه های نظری و ناکامی سیاسی ...
  • مقالاتزاجکانی، سودابه،شهلابختیاری و غلامرضا ظریفیان، گونه شناسی کنش های گفتاری ...
  • نمایش کامل مراجع