نقش خشونت ساختاری در مهاجرت و جابجایی های جمعیتی در ایران عصر قاجار (مطالعه موردی سفرنامه های عصر قاجار)
محل انتشار: دوفصلنامه تاریخ ایران، دوره: 19، شماره: 2
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 28
فایل این مقاله در 28 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_IRHJ-19-2_001
تاریخ نمایه سازی: 21 آبان 1405
چکیده مقاله:
مهاجرت در دوره قاجار پدیده ای پیچیده و چندبعدی بود که ریشه در ساختارهای ناعادلانه سیاسی، اقتصادی و محیط زیستی داشت. این پژوهش با بهره گیری از چارچوب نظریه خشونت ساختاری یوهان گالتونگ، به بررسی علل مهاجرت های داخلی و خارجی در این دوره می پردازد و نشان می دهد که چگونه محرومیت سیستماتیک از نیازهای اساسی انسان (مانند بقا، رفاه و آسایش، امنیت و تعادل محیط زیستی) به جابه جایی های اجباری دامن زد. داده های این تحقیق مبتنی بر ۶۸ گزارش مستند از سفرنامه های عصر قاجار است که خشونت ساختاری را در سه بعد محیط زیستی، سیاسی و اقتصادی تحلیل می کند. یافته های پژوهش نشان می دهد که ناکارآمدی نهادهای حکومتی و سیاست های تبعیض آمیز، مهاجرت را به راه حلی اجتناب ناپذیر برای بقا تبدیل کرد. همچنین، از نظر جغرافیایی، مناطق مرکزی، غربی و شمالی ایران، به دلیل مواجهه با ترکیبی از این عوامل، بیشترین سهم را در مهاجرفرستی داشتند؛ در حالی که مقاصدی مانند تهران (به عنوان پایتخت و مرکز تمرکز قدرت) و کشورهای همسایه (روسیه و عثمانی) به عنوان کانون های اصلی مناطق مهاجرپذیر عمل کردند. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی، مهاجرت در عصر قاجار را نه یک انتخاب فردی، بلکه پیامد مستقیم ساختارهای ناعادلانه می داند و چارچوبی تحلیلی برای درک بحران های مشابه در سایر دوره های تاریخی ارائه می دهد. مطالعه حاضر از جنبه های نظری و روش شناختی حائز اهمیت است و با ارائه تحلیل کمی و کیفی، درکی نوین از پویایی های جمعیتی این دوره تاریخی ارائه می کند. در نهایت، این تحقیق بر آن است که خشونت ساختاری، به عنوان نیرویی محرک، زمینه ساز یکی از مهم ترین تحولات جمعیتی دوران قاجار بود.
کلیدواژه ها:
نویسندگان
آیسان نصیری غازانی
دانشجوی دکتری تاریخ ایران بعد از اسلام ، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز،ایران.
محمد سلماسی زاده
استاد گروه تاریخ، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :