بازنمایی مد و اضطراب اخلاقی در کاریکاتورهای دوره پهلوی اول (۱۳۰۴-۱۳۲۰)
محل انتشار: دوفصلنامه تاریخ ایران، دوره: 19، شماره: 2
سال انتشار: 1405
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 25
فایل این مقاله در 33 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_IRHJ-19-2_005
تاریخ نمایه سازی: 21 آبان 1405
چکیده مقاله:
پژوهش حاضر به تحلیل بازنمایی بدن زنانه، مصرف گرایی و مد در کاریکاتورهای مطبوعاتی دوره رضاشاه می پردازد و نشان می دهد که چگونه بدن زن مدرن به یکی از کانون های اصلی شکل گیری اضطراب اخلاقی در تجربه مدرنیته آمرانه بدل می شود. پرسش اصلی پژوهش این است که بدن زن در کاریکاتورهای دوره رضاشاه چگونه و چرا به موضوعی برای شکل گیری اضطراب اخلاقی تبدیل می شود و این کاریکاتورها چگونه نگرانی های مرتبط با زن مدرن و جابه جایی نقش های جنسیتی را بازنمایی و صورت بندی می کنند. در این دوره، هم زمان با شکل گیری دولت متمرکز و اجرای سیاست های نوسازی از بالا، بدن از سطحی صرفا زیستی فراتر رفت و به عرصه ای اجتماعی و سیاسی برای اعمال قدرت و تولید معنا تبدیل شد. پژوهش حاضر بدن زنانه را در تقاطع نظم جنسیتی و سازوکارهای هنجارسازی اجتماعی تحلیل می کند. چارچوب نظری پژوهش بر تلفیق دو رویکرد برساخت اجتماعی و گفتمان فوکویی بدن استوار است. روش پژوهش کیفی و مبتنی بر تحلیل گفتمان تصویری کاریکاتورهای منتشرشده در نشریات طنز و عمومی سال های ۱۳۰۰ تا ۱۳۲۰ هجری شمسی است. یافته ها نشان می دهد که کاریکاتورها نه بازتابی منفعل از گفتمان رسمی، بلکه فضایی میانجی برای بیان و صورت بندی تنش ها و اضطراب های هنجاری جامعه در مواجهه با مدرنیزاسیون اند. بدن زن مدرن به طور هم زمان به عنوان نشانه ای از پیشرفت، تجدد و نظم نوین، و نیز به مثابه تهدیدی برای ارزش های اخلاقی، نظم جنسیتی و هویت فرهنگی بازنمایی می شود. این دوگانگی، بدن زنانه را به میدان منازعه ای نمادین میان سنت و مدرنیته بدل می کند. در این چارچوب، بدن و پوشش زنان به عرصه ای برای اعمال سیاست های انضباطی و بازنمایی هویت ملی تبدیل می شوند. بدین ترتیب، کاریکاتورها تجربه ای متناقض از مدرنیته را ثبت می کنند؛ تجربه ای که در آن، مد پیش از تثبیت، به منبعی از اضطراب بدل می شود و این اضطراب بیش از هر چیز در بدن زنانه و شیوه های بازنمایی آن در عرصه عمومی قابل مشاهده است.
نویسندگان
آفرین توکلی
استادیار گروه تاریخ، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
زهرا دهقانی
دانش آموخته دوره کارشناسی ارشد ایرانشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :